Some comparative analizes on buddhist and western logic

Abstract

This article presents some comparative analysis of two philosophical traditions of logical thinking — Buddhist and contemporary Western logic. It examines their historical roots, epistemological foundations, forms of argumentation, attitudes toward truth and paradoxes, as well as the goals of logical reasoning. The article shows that Buddhist logic is oriented toward the practice of liberation and the transformation of the subject, whereas Western logic has developed in the direction of formalization, objectivity, and application in scientific and technical fields. It concludes by highlighting the productivity of intercultural dialogue between these logical paradigms.

Буддын ба өрнийн логикийг харьцуулахуй

Хураангуй: Логик гэдэг нь зөв сэтгэх ба хэлэлцэн мэтгэлцэх арга зарчмыг судалдаг ухаан юм. Энэ нь янз бүрийн соёлын уламжлалд өөр өөрийн аргаар, зорилгоор болон үнэн хэмээх ойлголтыг тодорхойлох өөр өөр шалгууртайгаар хөгжиж ирсэн. Буддын уламжлалд логик нь прамана хэмээгдэх мэдлэг судлалын хүрээнд хөгжиж, үнэн мэдлэгийг шинжлэх, буруу ойлголтоос ангижрах арга хэрэгсэл болж хөгжиж иржээ. Харин орчин үеийн Өрнийн логик нь хүний хэл яриаг формалчлах, математикчлах, аксиомт системд оруулахад анхаарлаа төвлөрүүлэн хөгжсөн байна.

Логикийн энэ хоёр аргыг харьцуулан шинжилснээр хэллэгийн үнэн зөв эсэхийг баталж нотлох, мэдлэгийг илэрхийлж байгаа субъектын үүрэг, логик зорилгыг тогтоох зэрэг асуудал дээр хэрхэн ялгаатай байр суурь баримталдагийг илрүүлэх боломжтой болно. Энэ нь логикийн мөн чанар ба хязгаарыг тодорхойлох философийн болон хэрэглээний мэтгэлцээнд чухал ач холбогдолтой болох юм.

Түлхүүр үгс

Буддын логик, өрнийн логик, эпистемологи, парадокс, формализм, үнэн