Tax policy, regulatory failures, and SME bankruptcy

Abstract

Small and medium-sized enterprises (SMEs) represent one of the fundamental pillars supporting economic growth, employment creation, innovation, and regional development. In Mongolia, SMEs constitute the majority of registered enterprises and make a significant contribution to employment and the national tax base. However, the tax policy and legal regulatory framework, which are intended to support SMEs, often function in practice as sources of financial pressure, high regulatory costs, and legal uncertainty rather than facilitating business growth.
This article examines how systemic flaws within Mongolia’s tax system—including regulatory overlap, normative gaps, misclassification of SMEs, excessive centralized control, and rising compliance costs—affect the financial sustainability of SMEs and create institutional conditions that increase the likelihood of bankruptcy. The study adopts a law and economics perspective, viewing taxation not merely as a fiscal instrument but also as an institutional mechanism capable of generating legal and economic risks.
The findings suggest that the tax burden on SMEs is determined not only by statutory tax rates but also by the complexity of reporting requirements, administrative enforcement practices, penalties, and inconsistencies within the regulatory framework. These factors collectively weaken SME cash flow, increase institutional risk, and contribute to a legal–economic chain of business failure. Therefore, reducing SME bankruptcy requires a coherent reform of tax policy that emphasizes proportionality, regulatory coordination, risk-based supervision, and classification mechanisms that reflect the actual economic conditions of SMEs.

Татварын бодлого, зохицуулалтын алдаа ба ЖДҮ-ийн дампуурал

Хураангуй: Жижиг, дунд үйлдвэр (ЖДҮ) нь эдийн засгийн өсөлт, ажлын байр, инновац, бүс нутгийн хөгжлийг дэмжих үндсэн тулгуур салбарын нэг юм. Монгол Улсад ЖДҮ нь нийт аж ахуйн нэгжийн дийлэнх хэсгийг бүрдүүлж, ажил эрхлэлт болон татварын баазад чухал хувь нэмэр оруулдаг. Гэвч ЖДҮ-ийг дэмжих учиртай татварын бодлого, эрх зүйн зохицуулалт нь бодит байдал дээр бизнесийн өсөлтийг дэмжих бус, харин санхүүгийн дарамт, зохицуулалтын өндөр зардал, эрх зүйн тодорхой бус байдал бий болгож байна. Энэхүү өгүүлэлд Монгол Улсын татварын тогтолцоонд илэрч буй давхардсан зохицуулалт, норматив хийдэл, буруу зааглал, хэт төвлөрсөн хяналт, compliance cost-ийн өсөлт зэрэг системийн шинжтэй доголдол нь ЖДҮ-ийн санхүүгийн тогтвортой байдалд хэрхэн нөлөөлж, улмаар дампууралд хүргэх институтийн нөхцөл бүрдүүлж байгааг law and economics хандлагаар шинжиллээ. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд татварын ачаалал нь зөвхөн хувь хэмжээний асуудал биш, харин тайлагнал, шалгалт, торгууль, журам хоорондын уялдаа, хэрэгжилтийн тодорхой бус байдлын нийлбэр юм. Иймд ЖДҮ-ийн дампуурлыг бууруулахын тулд татварын бодлогыг уялдаатай, пропорциональ, эрсдэлд суурилсан, ангиллын хувьд бодит байдалд нийцсэн байдлаар шинэчлэх шаардлагатай байна.

Түлхүүр үг: 
ЖДҮ, татварын бодлого, зохицуулалтын алдаа, норматив хийдэл, compliance cost, дампуурал