Mammalian Diversity and Conservation Challenges in Mongolia

Abstract

Mongolia, located at the northern edge of the Central Asian deserts and the southern boundary of the vast Siberian taiga, encompasses a unique mosaic of ecosystems situated within a transitional zone of major biogeographic regions. This distinctive geographic setting has significantly influenced the distribution, species composition, and population dynamics of its mammalian fauna, resulting in an assemblage with exceptional ecological and evolutionary significance rarely mirrored elsewhere.
Home to a rich diversity of rare, endemic, and endangered species that reflect the ecological traits of both desert and forest biomes, Mongolia’s mammal fauna plays a vital role in maintaining ecosystem stability, conserving biodiversity, and supporting local food security. Recognizing these ecological and socioeconomic values, national conservation policies have emphasized the need to protect the genetic integrity, population structures, and habitats of wild mammals from the growing threats posed by climate change, natural disasters, human activities, and infectious diseases. Key strategies include in-situ conservation of rare and threatened species, the promotion of sustainable use, and the development of captive breeding and recovery programs to align conservation goals with national livelihood needs. Effective management of mammal populations necessitates region-specific ecological and economic assessments to determine their distribution, abundance, and potential for sustainable use. Ensuring that wildlife utilization does not compromise natural reproductive cycles, while enhancing the competitiveness of Mongolia’s ecologically sound wildlife products in global markets, remains a pressing challenge. To date, 145 mammal species, representing 8 orders, 25 families, and 84 genera, have been recorded in Mongolia. This includes numerous endemic and evolutionarily relict taxa, underscoring the country’s importance as a biodiversity hotspot in Central Asia. Many species, particularly those inhabiting the arid steppes and desert ecosystems of the Mongolian Plateau, are globally unique, placing an international responsibility on Mongolia to safeguard their persistence. This article synthesizes key findings from authoritative scientific literature and monographs, incorporates recent research by the authors, and offers an overview of Mongolia’s cultural heritage in wildlife stewardship, its conservation achievements, the current state of mammalogical research, and the emerging challenges that may shape the future of its mammalian biodiversity.

Монгол орны хөхтөн судлал, хамгааллын асуудал 

Хураангуй:

Төв Азийн цөлийн хойд зах, Сибирийн их ой тайгын өмнөд сэжүүрт орших байрлал, байгалийн бүс бүслүүрийн шилжилтийн зааг дахь өвөрмөц онцлог бүхий экосистемийн хослол нь Монгол орны амьтны аймгийн тархац, байршил, зүйлийн бүрдэл, тоо толгойд зохих нөлөө үзүүлж, дэлхийн аль ч хэсэгт үл давтагдах онцгой дүр төрхийг бүрдүүлсэн онцлогтой. Дэлхийн байгалийн бүс, бүслүүрийн үндсэн хэв шинж, өвөрмөц бүрдэл хэсгийг төлөөлж чадах ховор, ховордсон төрөл зүйлээс бүрдсэн Монгол орны амьтны аймаг нь экологийн тэнцлийг хангах, биологийн төрөл зүйлийн олон янз байдлыг хадгалах, хүн амын хүнсний нөөцийг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтойг харгалзан байгаль цаг уурын өөрчлөлт, байгалийн гамшиг, хүний үйл ажиллагааны сөрөг нөлөөлөл, гоц халдварт өвчнөөс амьтны удмын сан, сүргийн бүтэц, амьдрах орчин, идээшил нутгийг хамгаалж хэвийн өсөлтийг нь хангах, ховордсон, устах аюулд орсон амьтдыг байгаа орчинд нь гаршуулан тэжээж, өсгөн үржүүлэх замаар үр өгөөжийг нь хүн ам, аж ахуйн хэрэгцээнд зохистой ашиглах боломжийг бүрдүүлэх чиглэлийн үйл ажиллагааг дэмжих бодлогыг Монгол улсын амьтан хамгааллын тулгуур баримт бичгүүдэд тодорхойлсон болно. Амьтны тархац байршил, агнуурын нөөцийг нь судалж экологи-эдийн засгийн үнэлгээний үндсэн дээр аж ахуйн ач холбогдол, ашиглалтын хэлбэр, зохион байгуулалтыг нь бүсчлэн тогтоож, элбэг амьтныг байгалийн хэвийн өсөлт, үржилтийг нь алдагдуулалгүй зохистой ашиглах, амьтны гаралтай үнэт түүхий эд, экологийн цэвэр бүтээгдэхүүнээр дэлхийн зах зээлд өрсөлдөх боломжийг бүрдүүлэх нь тухайн салбарын тулгамдсан асуудлын нэг болж байна. Монгол оронд 8 баг, 25 овог, 84 төрлийн 145 зүйл хөхтөн, түүний дотор олон зүйлийн эндемик, эволюцийн хувьд эртний үлдэгдэл шинжтэй зүйлийг бүртгэн тэмдэглэсэн нь энэ бүс нутаг амьтны олон янз байдлын хувьд нэн баялаг өлгий нутаг болохыг гэрчилнэ. Ялангуяа Монголын тэгш өндөрлөг, говь цөлийн цөлжүү хээрийн бүс нутагт зонхилон тархсан олон зүйл хөхтөн амьтад зөвхөн манай орны нутагт дэвсгэрт хадгалагдаж үлдсэн нь Монгол улс эдгээр зүйл амьтдыг хамгаалах онцгой үүргийг олон улсын өмнө хүлээхэд хүргэж байна. Энэхүү өгүүлэлд Монгол орны хөхтөн амьтны тухай мэргэжлийн нэр хүндтэй сэтгүүл, монографи зэрэг суурь бүтээлд нийтлэгдсэн гол үр дүн дүгнэлт санал, өөрсдийн сүүлийн жилүүдэд хийгдсэн судалгааны зарим үр дүнг нэгтгэн Монголчуудын байгаль, амьтан хамгаалах уламжлал, соёл, өнгөрсөн зууны томоохон ололтууд, өнөөгийн амьтны аймгийн судалгааны түвшин ба ирээдүйд учирч болзошгүй дарамт, аюул заналыг товч тодорхойлон дүгнэх оролдлогыг хийсэн болно.

Түлхүүр үг: Монгол орон, Хөхтөн, Биологийн олон янз байдал, Хамгаалал