Distribution, Characteristics, and Morphogenetic Types of Relief: A Case Study of Myangad Soum, Khovd Province
DOI:
https://doi.org/10.5564/mjgg.v62i46.4238Keywords:
Landform, Relief, Morphogenetic types, Dissection depth, Dissection densityAbstract
The objective of this study is to identify the distribution and characteristics of landforms at the local level and to generate a large-scale morphogenetic types map. Myangad soum in Khovd Province, located in the western region of Mongolia, was selected as the study area. The analysis utilized high-resolution remote sensing data, including 61 cm Quickbird, 10 m Sentinel-2 imagery, and a 12.5 m ALOS PALSAR digital elevation model, along with 1:100,000 scale topographic maps and field data collected in July 2024. A dual-methodological approach was applied, combining both bottom-up and top-down analyses. As a result, the morphogenetic types of landforms in Myangad soum were classified into 3 main classes (tectonic-erosional, erosional-accumulation, and accumulation), 7 sub-classes, and 19 types, and mapped at a scale of 1:100,000. The dominant landform type is tectonic-erosional, covering 52.5% of the total area, followed by erosional-accumulation (30.2%) and accumulation types (17.3%). This study demonstrates that high spatial resolution satellite data and advanced modern methodologies can be effectively applied to precisely map land surface morphology at the local level. The findings provide scientifically grounded baseline data for land use planning, ecological risk assessment, and environmental management. Moreover, the study contributes to the implementation of advanced mapping techniques tailored to the specific natural and socio-economic needs of local areas.
Хотгор Гүдгэрийн, Тархалт, Онцлог, Морфогенетик Хэв Шинж: Ховд Аймгийн Мянгад Сумын Жишээн Дээр
ХУРААНГУЙ: Энэхүү судалгааны зорилго нь орон нутгийн түвшинд хотгор гүдгэрийн тархалт онцлогийг тодорхойлж, морфогенетик хэв шинжийн том масштабын зураглал үйлдэхэд оршино. Судалгааны талбайгаар Монгол Улсын баруун бүсэд орших Ховд аймгийн Мянгад сумыг сонгосон. Дүн шинжилгээнд орон зайн өндөр нарийвчлалтай Quickbird (61 см), Sentinel-2 (10 м), ALOS (12.5 м) зэрэг хиймэл дагуулын мэдээнээс гадна 1:100,000 масштабтай байр зүйн зураг болон 2024 оны 07-р сарын хээрийн судалгааны материалыг ашигласан. Арга зүйн хувьд “ерөнхийгөөс нарийн” ба “нарийнаас ерөнхий ” гэсэн хосолмол аргуудыг ашигласан. Судалгааны үр дүнд Мянгад сумын хотгор гүдгэрийг гарал үүслээр нь тектоник-элэгдлийн, элэгдэл-хуримтлалын, хуримтлалын гэсэн 3 үндсэн анги, 7 дэд анги, 19 хэв шинжийг ялгаж, геоморфологийн 1:100,000 масштабтай зургийг боловсруулсан. Судалгааны үр дүнгээс харахад тектоник-элэгдлийн хэв шинж хамгийн их буюу нийт нутаг дэвсгэрийн 52.5%-ийг эзэлж байхад, элэгдэл-хуримтлалын хэв шинж 30.2%, хуримтлалын хэв шинж 17.3%-ийг тус тус эзэлж байна. Энэхүү судалгаа нь орон зайн өндөр нарийвчлалтай хиймэл дагуулын мэдээ болон орчин үеийн дэвшилтэт аргазүйг ашиглан орон нутгийн түвшинд газрын гадаргын хэлбэр дүрсийг нарийвчлан зураглах бүрэн боломжтойг харууллаа. Тус судалгааны үр дүн нь газар ашиглалт, экологийн эрсдэлийн үнэлгээ, байгаль орчны менежментийн төлөвлөлтөд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй суурь өгөгдөл болон ашиглагдахаас гадна орон нутгийн онцлог болон нийгэм-эдийн засгийн хэрэгцээнд нийцүүлсэн зураглалын дэвшилтэт аргазүйг хэрэглээнд нэвтрүүлэхэд хувь нэмрээ оруулах болно.
Түлхүүр үгс: Гадаргын хэлбэр, Хотгор гүдгэр, Морфогенетик хэв шинж, Хэрчигдлийн гүн, Хэрчигдлийн шигүү
Downloads
8
References
[1] ФГОСС, Физик газарзүй орчин судлалын салбарын 60 жил, түүхэн товчоон, Улаанбаатар: Соёмбо Принтинг ХХК, pp. 50–70, 2022.
[2] О. Мөнхдулам, “Ландшафтын орон зайн загварыг ГМС-д суурилсан олон шалгуурт шийдвэр гаргалтын аргатай хослуулж ландшафтын зураглалд ашиглах асуудалд (Монгол орны зүүн бүсийн жишээн дээр),” МОГЗА, no. 11(27), pp. 143–149, Улаанбаатар, 2015. ISBN 978-99973-0-951-8.
[3] C. Zhang, W. Li, and D. Travis, “Gaining insights from high-resolution satellite imagery and artificial intelligence in environmental research: A review,” Remote Sensing of Environment, vol. 216, pp. 98–115, 2018, https://doi.org/10.1016/j.rse.2018.06.012.
[4] M. A. Summerfield, Global Geomorphology: An Introduction to the Study of Landforms, Longman Scientific & Technical, 1991.
[5] M. P. Bishop, J. F. Shroder, and J. D. Colby, “Remote sensing and geomorphometry for studying relief production in tectonically active mountain landscapes,” Geomorphology, vol. 55, nos. 1–4, pp. 345–361, 2003, https://doi.org/10.1016/S0169-555X(03)00149-7.
[6] Үндэсний статистикийн хороо (ҮСХ), Хүн ам, малын тоо толгойн статистик мэдээ, 2023 он.
[7] Alaska Satellite Facility (ASF), JAXA/METI ALOS PALSAR L1.0 2007, Accessed through ASF DAAC, Aug. 8, 2024.
[8] J. P. Wilson and J. C. Gallant, Terrain Analysis: Principles and Applications, John Wiley & Sons, 2000.
[9] C. H. Grohmann, “Morphometric analysis in geographic information systems: Applications of free software GRASS and R,” Computers & Geosciences, vol. 30, nos. 9–10, pp. 1055–1067, 2004, https://doi.org/10.1016/j.cageo.2004.08.002.
[10] P. A. Burrough and R. A. McDonnell, Principles of Geographical Information Systems (2nd ed.), Oxford University Press, 1998.
[11] I. D. Moore, R. B. Grayson, and A. R. Ladson, “Digital terrain modeling: A review of hydrological, geomorphological, and biological applications,” Hydrological Processes, vol. 5, no. 1, pp. 3–30, 1991, https://doi.org/10.1002/hyp.3360050103.
[12] H. T. Verstappen, Applied Geomorphology: Geomorphological Surveys for Environmental Development, Elsevier Scientific Publishing, 1983.
[13] R. J. Pike, I. S. Evans, and T. Hengl, “Geomorphometry: A brief guide,” in T. Hengl and H. I. Reuter (eds.), Geomorphometry: Concepts, Software, Applications, pp. 3–30, Elsevier, 2009, https://doi.org/10.1016/S0166-2481(08)00001-9.
[14] A. Weiss, “Topographic position and landforms analysis,” Poster presentation, ESRI User Conference, San Diego, CA, 2001.
[15] J. Jenness, Topographic Position Index (TPI) Extension for ArcView 3.x, Jenness Enterprises, 2006, http://www.jennessent.com/arcview/tpi.htm.
[16] D. Doljin and B. Yembuu, “Division of the physiographic and natural regions in Mongolia,” in B. Yembuu (ed.), The Physical Geography of Mongolia, Geography of the Physical Environment, Springer, Cham, 2021, https://doi.org/10.1007/978-3-030-61434-8_10.
[17] Г. Нямдаваа, Төрийн тахилгат Алтан Хөхий уул, Улаанбаатар: SPEEDWAY Ltd. Co., pp. 1–378, 2006.
[18] Б. Жамбаажамц, Монгол орны уур амьсгал, ШУАХ, Улаанбаатар, 1989.
[19] О. Мөнхдулам and С. Эрдэнэсүх, “Уур амьсгалын хүчин зүйл,” in Э. Авирмэд (ред.), Монгол орны ландшафтын экологийн чадавхын үнэлгээ, Улаанбаатар: Намнан Дизайн ХХК, pp. 38–59, 2020.
[20] Монгол улсын үндэсний атлас, Ред. Д. Доржготов, ШУА-ийн Газарзүйн хүрээлэн, 1: 10 000 000 масштабтай зураг, 2009.
[21] Үндэсний статистикийн хороо (ҮСХ), Ховд аймгийн Мянгад сумын уур амьсгалын статистик мэдээ 2020–2023 он, 2023.
[22] Ж. Ундармаа, “Монгол орны ургамалжил,” in Монгол орны бэлчээрийн экосистем, pp. 109–136, Мөнхийн үсэг ХХК, 2018.
[23] Д. Даш, “Монгол орны геоморфологи,” in Монгол орны бэлчээрийн экосистем, pp. 19–39, 2018.
[24] Д. Даш, Монгол орны ландшафт экологийн асуудлууд, Улаанбаатар, 2010.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Munkhdulam Otgonbayar, Nyamdavaa Gendenjav, Renchinmyadag Tovuudorj, Davaagatan Tuyagerel
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright on any research article in the Mongolian Journal of Geography and Geoecology is retained by the author(s).
The authors grant the Mongolian Journal of Geography and Geoecology a license to publish the article and identify itself as the original publisher.
Articles in the Mongolian Journal of Geography and Geoecology are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY.
This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
