Symbolism of the Mongolian Stupa

Abstract

This article gives a short overview of the origin of the stupa, as well as its form, its elements, and its symbolic meanings. The earliest stupas are linked to significant phases in the life of the Buddha. One of the first was built at his birthplace in what is now Nepal; another marks his enlightenment; a third was erected in Varanasi in India to commemorate his first teaching, known as the turning of the Wheel of Dharma; the fourth stupa dedicated to the Buddha’s descent from the heavenly realm after teaching his mother; the fifth stupa commemorating the Buddha’s display of miraculous powers; the sixth stupa dedicated to the Buddha’s teachings delivered to the monastic community; the seventh stupa symbolizing the prolongation of the Buddha’s life; and the eighth stupa commemorating the Buddha’s attainment of Parinirvana. These stupas later became the prototype for the development of many subsequent stupas.
The idea behind stupa construction is that the structure of the universe is mirrored in the stupa, while the human body is symbolically expressed in its architectural design.
Therefore, during the construction of a stupa, it is ritually consecrated and symbolically activated to represent the welfare and flourishing of people. 
In Mongolia, stupas have been widely associated with tombs, memorials, ruins, and monuments since the period of the great khans. Archaeological remains of a stupa discovered at the ruins of Kherlen Baras city are generally dated to the 10th–13th centuries. Even earlier, during the periods of the Xiongnu, Xianbei, Rouran, Turkic, Uyghur, and Khitan peoples, temples, sacred objects, and stupas were already being constructed.
The symbolic meaning of Mongolian stupas lies in connecting the earth with sacred deeds and representing the path toward enlightenment. Thus, the stupa is regarded as a highly revered sacred object within the Buddhist religious tradition.

Монгол суваргын утга, бэлгэдэл

Хураангуй: “Суварга” үүссэн товч тойм хийгээд түүний шинж, утга бэлгэдлийн илэрхийлэл, суваргын агуулга, хэлбэрийн талаар товч өгүүлнэ. 
Бурхан Будда энэ дэлхийд мэндэлсэн үетэй холбогдон анхны томоохон суваргууд үүсэж буй болсон тодорхой нэр, цаг үе, улс орнуудыг нэрлэнэ. Үүнд: Бурхан багш Балбын нутагт мэндэлсэн газар анхны суварга, Бурхан Буддагийн гэгээрэлд хүрэх замыг бэлгэдэж хоёр дахь суварга, Бурхан Будда номын хүрд анх эргүүлсэнд зориулж Энэтхэгийн Баранаси хотод 3 дахь суварга, Бурхан Буддагийн эх нас нөхчсөнд зориулж 4 дэх суваргыг, Бурхан Будда рид хувилгаан үзүүлсэнд зориулж  5 дахь суваргыг, Бурхан багш хуврагуудад ном айлдсанд зориулж 6 дахь суварга, Бурхан багшийн насыг уртасгахад зориулж 7 дахь суваргыг, Бурхан Будда нирван дүр үзүүлсэнд зориулж 8 дахь суваргыг тус тус босгожээ. Энэ нь суварга үүсэх эхлэлийг тавьсан.
Суваргыг бүтээх үндэс нь дэлхий ертөнцийн тогтоц бол суваргын мөн чанартай, хүмүүний бие цогцос бол суваргын бүтэцтэй зүй ёсоор зохицолддог гэж үздэг явдал. Иймд “Суварга”-ыг бүтээхдээ хүмүүсийн сайн сайхныг бэлгэдэн шүншиглэж, амьдчилж бүтээдэг. 
Монгол суварга нь их хаадын алтан үеэс хойших булш бунхан, туурь, хөшөө зэрэгт голлон хэрэглэгдэж ирсэн. Монголын Хэрлэн Барас хотын тууриас олдсон суваргын үлдэцийг X–XIII зууны үед холбон үздэг. Үүнээс өмнө хүннү, сяньби, жужан, түрэг, уйгар, хятан нарын үеэс сүм дуган шүтээн суварга босгож байжээ. 
Монгол суваргын утга, бэлгэдэл нь газар дэлхийг ариун үйлсээр холбох, гэгээрэлд хүрэх замыг бэлгэддэг буддын шашны ариун зүйлс бүхий эрхэм дээд шүтээн юм. 

Түлхүүр үгс:  суварга, Бурхан Будда, буддын шашин, шашны зан үйл, монголын суварга, шүтээн, суваргын бэлгэдэл, суваргын үүсэл