A poetic works of Tsorj Dagvajantsan

Abstract

One of the writers who made a significant contribution to the development of Tibetan literature written by Mongolian is Dagbajantsan (1855-1927), a lama of Bayan-Ovoo monastery in the Gobi Mergen Wang of the Tusheet Khan aimag of Khalkh, who is widely known as "Shar Tsorj". In his article “Tibetan Writings written by Mongolians” the khamba lama S.Gombojav wrote about him in 1959 as “Dagvajantsan. Known as "Shar Tsorj" in the Gobi Mergen Wang district. A man of the 20th century. His writings are in one volume, including rituals, prayers, and dedications”

It seems that there is no independent biography of Shar Tsorj. Although we have not yet seen the ritual literature mentioned in the article by khamba lama Gombajav, it is clear that he wrote about 20 works, including the 9 biographies of the eight Mongolian Bogd Javzandamba khutugtu written in Tibetan, and the prayers and the poem named as "The Mani written by Shudarga Dulguun Khan" written in Mongolian. If we examine at the works that we have found in general, he wrote all his works in verse, with a total of 9 words per line, and wrote the titles of his works in lines or half-verses. He was a highly educated writer in Tibetan language. He obtained the practical the theoretical knowledge of Eastern theoretical composition theory. He wrote most of his works in the last years of his life.

Цорж Дагбажанцаны зохист аялгууны шүлгүүд

Хураангуй: Монголчуудын төвөд хэлт утга зохиолын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан зохиолчдын нэг нь Халхын Түшээт хан аймгийн Говь мэргэн вангийн хошууны лам, Шар цорж хэмээн олноо алдаршсан Дагбажанцан (1855-1927) юм.

Номч мэргэн хамба С.Гомбожав 1959 онд “Монголчуудын төвөдөөр бичсэн зохиолын зүйл” өгүүлэлдээ “Дагбажанцан. Говь мэргэн вангийн хошууны Шар цорж хэмээн алдаршсан. XX зууны үеийн хүн, зохиол нь нэг боть, зан үйл, залбирал, мөргөл зэрэг, бичмэл” (Гомбожав, 1959:22) хэмээн тэмдэглэсэн байдаг. 

Энэ ламтны бие даасан намтар гараагүй бололтой. Өнөө хэр нь бичиж туурвисан ном зохиолынх нь талаар тусгайлан бичсэн судалгааны өгүүлэл үгүй. Шар цорж Дагбажанцан Монголын найман богдын тус тусын намтар, солдэв болоод Тавдугаар богдын лүндэнг төвөд хэлээр, Шударга дөлгөөн хааны зохиосон шүлэг маани зэрэг маани хөгжөөх номыг монгол хэлээр, төвөд үсгээр бичсэн, нийт 20 орчим зохиолтой.

Шар цорж Дагбажанцаны 1912 онд төвөд хэлээр шүлэглэн бичсэн “Тийн удирдагч Жэвзүндамба их эрдэнийн намтар магтаал хувь сайтын сүсгийг сэргээгч оршвой” хэмээх Өндөр гэгээний намтар зохиол нь гарчгаасаа эхлээд бүхэлдээ төвөд шүлгийн үеийн тоо тэнцүү байх зарчмыг хатуу баримталж 9 үетэй бичсэн бөгөөд зохиолын бүлэг бүрд зохист аялгууны онолын дуу, дүрстийн чимгийн аргаар бичсэн шүлэг бий.

Түлхүүр үг: Шар цорж, Дагбажанцан, монголчуудын төвөд хэлт уран зохиол, намтар зохиол, зохист аялгуу, Өндөр гэгээний намтар