A Bone-Decorated Quiver from Tsakhiurt Ovoo

Abstract

A birch-bark quiver with engraved bone decorations was unearthed from Grave No. 5 at the Tsakhiurt Ovoo site, located in Uulbayan Soum, Sukhbaatar Province, Mongolia. The bone decorations exhibit sophisticated craftsmanship, characterized by a diverse array of engraved ornamental and zoomorphic motifs. These decorations are classified into three primary typological categories: geometric patterns, natural and floral motifs, and compositions centered on animal figures. These iconographic elements represent significant manifestations of both material and spiritual culture, each carrying distinct symbolic meanings. Birch-bark quivers with analogous bone decorations are widely distributed across Central Eurasia and are frequently identified in Mongolian funerary complexes dating from the 13^th to the 16^th centuries. Quivers of this type are considered prestige goods, likely reserved for the nobility or awarded as meritocratic honors to distinguished warriors and elite archers, rather than being items of common use. While the engraved bone decorations of the 115 quivers analyzed in this study exhibit consistency in overall stylistic form, iconographic content, and manufacturing technique, a detailed examination reveals that the compositional arrangement, animal depictions, and their dynamic postures are entirely unique, with no observable overlap between individual artifacts. Furthermore, the birch-bark quiver with engraved bone decorations discovered at Tsakhiurt Ovoo is attributed to the Chinggisid Golden Lineage (Altan Urug) nobility.

Цахиурт овооны ясан сийлбэрт хоромсого

 Хураангуй. Сүхбаатар аймгийн Уулбаян сумын нутаг Цахиурт овооны 5-р булшнаас хээ чимэглэл сийлсэн ясан бүрээстэй үйсэн хоромсого гарсан юм. Ясан чимэглэлийг урлахдаа төрөл бүрийн хээ, амьтны дүрсийг маш гоёмсгоор сийлсэн байна. Эдгээрийг ангилан үзвэл геометрийн дүрст хээ, байгаль, ургамлын дүрст хээг сийлээд дунд амьтны дүрсийг сийлсэн үндсэн 3 төрөл байна. Хээ дүрсэлбэрүүд нь өөр өөрсдийн гэсэн утга бэлгэдлийг агуулсан эдийн болон оюуны соёлын төлөөлөл юм. Үүнтэй ижил төрлийн ясан чимэглэл бүхий үйсэн хоромсого Евроазийн төв нутгаар өргөн тархсан ба энэ нь XIII-XVI зууны үеийн монголчуудын оршуулгын дурсгалаас илэрдэг. Энэ төрлийн хоромсого бол хүн болгонд байхгүй тансаг зэрэглэлийн эдлэл бөгөөд зөвхөн чинээлэг язгууртанууд болон гавьяа байгуулсан баатарлаг эрсэд, эсвэл мэргэн харваачдад шагнал болгон өгдөг байсан бололтой. Одоогоор бидний нэгтгэн авч үзсэн нийт 115 хоромсогын сийлбэртэй ясан чимэглэлүүдийн хээ дүрслэл нь ерөнхий хэв загвар, дүрсэлбэрийн агуулга, арга технологи адилхан боловч хээ чимэглэлийн зохион байгуулалт амьтадын дүрсэлбэр, тэдний үйл хөдлөл нь хоорондоо давхцал үгүй бүгд өөр өөр болох нь харагддаг. Харин Цахиурт овооноос илэрсэн ясан чимэглэл бүхий үйсэн хоромсого бол алтан ургийн язгууртных хэмээн үзэж байна.

Түлхүүр үг: Цахиурт овоо, хоромсого, сийлбэртэй ясан чимэглэл, хээ дүрслэл