Petroglyphs of the Xiongnu Period at Zadgayn Urd Khüren
Keywords:
Petroglyphs of the Xiongnu, Xiongnu tamga, Xiongnu Animal-Style Art, dragonAbstract
The present study examines selected distinctive motifs from the rock art site of Zadgayn Urd Khüren, located in Shinejinst sum of Bayankhongor Province, Mongolia. Through comparative analysis with rock art and archaeological artifacts, these representations are tentatively attributed to the Xiongnu period (3rd–1st centuries BCE). The study focuses on depictions of a dragon, a seree-integrated ongi tamga (a composite form of a clan emblem), and narrative hunting scenes featuring horses rendered in the Animal-Style Art. The formal characteristics, stylistic features, and symbolic meanings of these images show close parallels with artifacts recovered from elite Xiongnu burials, as well as with rock art from other regions. These correspondences provide a basis for assigning the Zadgayn Urd Khüren rock art to the cultural context of the Xiongnu.
Задгайн урд хүрэнгийн Хүннүгийн хадны зураг
Хураангуй: Баянхонгор аймгийн Шинэжинст сумын нутагт орших Задгайн урд хүрэнгийн хадны зургийн дурсгалыг 2025 онд шинээр илрүүлэн бүртгэн баримтжуулсан бөгөөд энэхүү өгүүлэлд тус дурсгалт газрын зарим онцлог дүрслэлийн талаар өгүүлэх болно. Эдгээр дүрслэлийг бусад хадны зураг болон археологийн олдвор хэрэглэгдэхүүн, өмнөх судлаачдын судалгааны үр дүнтэй харьцуулан шинжилсний үндсэн дээр нийтийн тооллын өмнөх III–I зуун буюу Хүннүгийн үед хамааруулах санал дэвшүүлэв. Судалгаанд лууны дүрслэл, сэрээтэй онги тамга, амьтны загварт урлагийн нэгэн онцлог хэв шинж бүхий адуу болон ан агнуурын өгүүлэмжит зургуудыг онцлон авч үзэв. Эдгээр дүрслэлийн хэлбэр, хийц, бэлгэдэл нь Хүннүгийн үед холбогдох эд өлгийн зүйлс болон бусад бүс нутгаас илэрч судлагдсан хадны зурагтай ижилсэж буй нь тухайн дурсгалыг Хүннүгийн соёлын хүрээнд хамааруулах үндэслэл болж байна. Задгайн урд хүрэнгийн хадны зургийн дурсгалт газрын эдгээр зураг дүрслэл нь Монгол орны говийн бүс нутаг дахь Хүннүгийн соёлын ул мөр, хадны зургийн тархалт, дүрслэх хэв маягийн судалгаанд шинэ хэрэглэгдэхүүн болон нэмэгдэж буй ач холбогдолтой юм.
Түлхүүр үг: Хүннүгийн хадны зураг, Хүннү тамга, Хүннүгийн амьтны загварт урлаг, луу
160
References
Amgalantugs, Ts., Amartuvshin, Ch. “Numyn naaltan deerkh saraachmal kheden dürs”. Arkheologiin sudlal. Tomus XXIII, 88-95. Ulaanbaatar, 2005.
Batbold, N. “Khünnügiin khadny zurag”. Arkheologiin sudlal. Tomus XXXI, Fasciculus 2, 26-39. Ulaanbaatar, 2011.
Batsaikhan, Z. Khünnü (arkheologi, ugsaatny züi, tüükh). Ulaanbaatar, 2002.
Batsaikhan, Z., Erdenebat, U., Turbat, Ts. “Tsagaan elegiin khadny zurag”. Erdem shinjilgeenii bichig. MUIS-iin Niigmiin ukhaany fakultet. №4 (133), 266-279. Ulaanbaatar, 1998.
Dorjsuren, Ts. Govi-Altain Tsagaan golyn khadny zurguud. Ulaanbaatar, 1963.
Kubarev, V.D., Tseveendorj, D., Yakobson, E. Petroglify Tsagaan Salaa i Baga Oigura (Mongolskii Altai). Novosibirsk-Ulaanbaatar-Yudjin, 2005.
Nyamaa, B. Mongolyn ezent gürnii zooson möngö ba khaadyn ovgiin tamga (XIII-XIV zuun). Ulaanbaatar, 2005.
Novgorodova, E.A. Mir petroglifov Mongolii. Moskva, 1984.
Perlee, Kh. Mongol tümnii garlyg tamgaar khaij sudlakh ni. Ulaanbaatar, 1976.
Sukhbaatar, G. Mongolchuudyn ertnii övög (Khünnü naryn aj akhui, niigmiin baiguullal, soyol, ugsaa garval) Mongolyn ertnii tüükh sudlal. Tomus I. Ulaanbaatar, 1980.
Turbat, Ts., Batsukh, D., Bayarkhuu, N. “Khünnügiin arkheologiin tamguud Lüandi ovgiin tamga bolokh ni”. Arkheologiin sudlal. Tomus XXXII, 136-161. Ulaanbaatar, 2012.
Tseveendorj, Ts. Mongolyn ertnii urlagiin tüükh. Ulaanbaatar, 1999.
Tseveendorj, D., Tserendagva, Ts. “Bayankhongor aimgiin nutgaas oldson khadny zurgiin zarim dursgalaas”. Arkheologiin sudlal. Tomus XXIII, 16-31. Ulaanbaatar, 2005.
Egiimaa, Ts. “Khünnügiin zuraasan zurag”. Arkheologiin sudlal. Tomus XXI, 69-74. Ulaanbaatar, 2003.
Erdenebold, L. “Khünnügiin khot suuriny sudalgaany asuudald”. Talyn ikh ezent guren-Khünnü. Mongol-Solongosyn khamtarsan sudalgaany 10 jiliin oin simpozium. Solongosyn ündesnii muzei, 355-369. Söül, 2008.
Erdenebat, U. “Khakhuulyn goliin khadny zurag”. Arkheologiin sudlal. Tomus XXVI, 32-56. Ulaanbaatar, 2008.
Eregzen, G. Khünnügiin öv soyol. Ulaanbaatar, 2011.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Tseren Ichinkhorloo
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Copyright on any research article in the Studia archeologica is retained by the author(s).
The authors grant the Studia archeologica license to publish the article and identify itself as the original publisher.
Articles in the Studia archeologica are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License - CC BY NC.
This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
