A study on 'the praise of the five horned livestock

Abstract

Praise poetry occupies a central and distinctive position within Mongolian oral literature. As an integral component of the intangible cultural heritage of nomadic pastoral Mongolians, praise poetry articulates verbal exaltation and symbolic benediction of mountains and waters, dwellings, livestock, and material objects. This practice embodies the distinctive mentality of the Mongolian people. The nationally specific characteristics of Mongolian oral literature—together with nomadic modes of cognition and established systems of symbolic representation—are particularly evident in this genre.

Beyond the extensive corpus of praise texts preserved in oral poetic form, successive generations of celebrated praisers have emerged from among Mongolian and Mongolic-speaking communities, attesting to the historical continuity and cultural significance of the genre. Among these figures is S. Ürjinkhand (1910–1993), a native of Gurvansaikhan sum in present-day Dundgovi Province, who was widely recognized as a master benedictioner and praiser. His repertoire encompasses a broad thematic range, including “Household Benediction,” “Wedding Benediction,” “Praise of the Five Kinds of Livestock,” and *“Praise of the Cooperative.” He is justifiably regarded as one of the most accomplished Mongolian benedictioners and praisers of the twentieth century.

This article analyzes the principal thematic concerns, figurative imagery, and compositional strategies of Ürjinkhand’s “Praise of the Five Kinds of Livestock,” situating the text within a framework of tradition and innovation. Furthermore, it undertakes a comparative examination of this work alongside the manuscript praise text entitled “On Inquiring after the Well-being of the Five Kinds of Livestock,” transmitted from the nobleman M. Tsedev (1892–1937), a native of Gurvansaikhan sum in present-day Dundgovi Province, formerly belonging to the Daichin Beise Banner of Tüsheet Khan Province. Through this comparative analysis, the study elucidates both the continuity of inherited forms and the processes of transformation within the Mongolian praise tradition.

“Таван хошуу малын магтаал” хэмээх аман яруу найргийн эх бичвэрийн судалгаа

Хураангуй: Монгол аман зохиолд магтаалын төрөл зүйл онцгой байр суурь эзэлдэг. Нүүдэлчин монголчууд малчин түмний биет бус соёлын өв болсон магтаал нь уул ус, гэр орон, мал сүрэг, эдлэл хэрэгсэл зэрэг бүхий л зүйлээ үгийн сайнаар магтаж, бэлгэдэн ерөөдөг нь монгол үндэстний өвөрмөц шинж (mentalitity) билээ. Монгол аман зохиолын үндэстний өвөрмөц онцлог шинж, нүүдэлчдийн сэтгэлгээ, бэлгэдэх ёс нь энэхүү төрөл зүйлд тод харагддаг юм. Магтаалын аман яруу найргийн олон эх бичвэр Монгол аман зохиолын үндэстний өвөрмөц онцлог шинж, нүүдэлчдийн сэтгэлгээ, бэлгэдэх ёс нь энэхүү төрөл зүйлд тод харагддаг юм. Магтаалын аман яруу найргийн олон эх бичвэр зохиогдсноос гадна үе үеийн алдартай магтаалчид монгол үндэстэн, монгол угсаатны дундаас төрөн гарсан байдаг. гадна үе үеийн алдартай магтаалчид монгол үндэстэн, монгол угсаатны дундаас төрөн гарсан байдаг. Тийм магтаалчдын нэгэн нь одоогийн Дундговь аймгийн Гурвансайхан сумын уугуул ерөөлч, магтаалч С.Үржинханд (1910-1993) юм. Тэрбээр “Гэрийн ерөөл”, “Хуримын ерөөл”, “Таван хошуу малын магтаал”, “Нэгдлийн магтаал” зэрэг өргөн сэдэв бүхий урын сантай, XX зууны монгол үндэстний шилдэг ерөөлч, магтаалч билээ. Энэхүү өгүүлэлд түүний “Таван хошуу малын магтаал”-ын эх бичвэрийн гол агуулга, уран дүрслэл, зохиомж зэргийг нь уламжлал, шинэчлэлийн хүрээнд нь ажиглан дүгнэлт хийлээ. Тэгэхдээ хуучны Түшээт хан аймгийн Дайчин бээсийн хошуу одоогийн Дундговь аймгийн Гурван сайхан сумын уугуул Мэндбаярын Цэдэв (1892-1937) тайжаас уламжилсан “Таван хошуу малын мэнд мэдэх тухай” хэмээх гар бичмэл магтаалын эх бичвэртэй уламжлал шинэчлэлийн нь үүднээс харьцуулан ажиглав.

Түлхүүр үг: С.Үржинханд, таван хошуу мал, магтаал, ерөөл, магтаал