Differences and Characteristics of Animal Depictions in the Rock Art of the Altai and Gobi Regions of Mongolia

Abstract

The rock art of Mongolia is an important archaeological and visual art heritage that reflects the interrelationship between the culture, environment, and economic practices of Eurasian nomadic societies. In this study, representative rock art sites were selected from the Mongolian Altai, including Tsagaan Salaa–Baga Oigor, Shiveet Khairkhan, and Aral Tolgoi, as well as from the Gobi region, including Del Uul and Khavtsgait. The depictions of deer, argali, and ibex were comparatively analyzed according to morphological, iconographic, and compositional criteria.
The results of the study show that in the rock art of the Altai region, stylized representations predominate, characterized by elongated animal body forms and the emphasized enlargement of horns and other body parts. In contrast, the rock art of the Gobi region more clearly tends to depict animals within hunting scenes and dynamic compositions. However, the depictions of argali and ibex in the Gobi region cannot be sufficiently interpreted solely within the framework of economic or utilitarian practices; it is also necessary to consider that they may contain ritual and symbolic layers of meaning.
Therefore, this comparative study is significant not only for clarifying the regional visual language of Mongolian rock art, but also for providing a theoretical and methodological basis for further detailed research into the aesthetic thinking, environmental perception, and cultural symbolism of nomadic societies.

Монгол орны Алтай ба говийн бүсийн хадны зураг дахь амьтдын дүрслэлийн ялгаа ба онцлог

Хураангуй: Монгол орны хадны зураг нь Евразийн нүүдэлчдийн соёл, байгаль орчин, аж ахуйн хэв маягийн харилцан шүтэлцээг илтгэх археологийн болон дүрслэх урлагийн чухал өв юм. Энэхүү судалгаанд Монгол Алтайн нурууны хадны зургийн цогцолбороос Цагаан салаа-Бага Ойгор, Шивээт хайрхан, Арал толгой, говийн бүсээс Дэл уул, Хавцгайт зэрэг төлөөлөх дурсгалуудыг сонгон авч, буга, аргал, янгирын дүрслэлийг хэлбэр зүйн, дүрс зүйн тайлбарын болон зохиомжийн шалгуураар харьцуулан шинжиллээ. Судалгааны үр дүнгээс харахад Алтайн бүсийн хадны зурагт амьтдын биеийн хэлбэрийг уртасгах, эвэр болон биеийн хэсгийг онцлон томруулах зэргээр загварчилсан дүрслэл давамгай бол говийн бүсэд амьтдыг ан агнуурын дүр зураг, хөдөлгөөнтэй зохиомжийн хүрээнд илэрхийлэх хандлага илүү тод байна. Гэсэн хэдий ч говийн бүсийн аргал, янгирын дүрслэлийг зөвхөн аж ахуйн хэрэглээний хүрээнд тайлбарлах нь хангалтгүй бөгөөд тэдгээрт зан үйл, бэлгэдлийн давхар утга агуулагдсан байж болохыг харгалзан үзэх шаардлагатай. Иймээс энэхүү харьцуулсан судалгаа нь монголын хадны зургийн бүс нутгийн хэлэмжийг тодруулахын зэрэгцээ нүүдэлчдийн гоо зүйн сэтгэлгээ, байгаль орчны танин мэдэхүй, соёлын бэлгэдлийн ялгааг цаашид нарийвчлан судлах онол, арга зүйн ач холбогдолтой юм.

Түлхүүр үгс: хадны зураг, Монгол Алтай, говь, амьтны дүрслэл, буга, аргал, янгир, хэлбэр зүй, дүрс зүйн тайлбар, загварчилсан, хөдөлгөөнт зохиомж