Tracing the Meaning of the Tibetan Words “Sog” and “Sogpo” - Norov, Batsaikhan (Tibetan Studies, 2024)
To clarify the meaning of the word “Sog” and “Sog po” in the Tibetan language, the study analyzed a number of Tibetan sources from the early 12th century to the present, as well as the works of other scholars. As a result, from early times until the beginning of the 17th century, certain peoples in the west and north of Tibet, especially the Scythians (Sakas) and Sogdians of Iranian origin, were primarily mentioned. However, after Khoshut Turbaikh khan gained control over the Blue lake region and Tibet, these terms began to be used to refer to Mongolia and the Mongols. When explaining the meaning of these terms in connection with the history of Mongolia and the Mongolian people, it is essential to understand and study them within the historical context of that period. Additionally, the periodization of the history of Mongolian traditional medicine should be carefully reviewed. Төвөд хэлний “Сог” болон “Согбо” хэмээх үгсийн утгыг мөшгөхүй Энэхүү судалгаагаар төвөд хэлний “Сог” болон “Согбо” гэсэн үгсийн илэрхийлэх утгыг тодруулах зорилгоор XII зууны эхэн үеэс өнөөг хүртэл бүтээгдсэн зарим төвөд эх сурвалжууд болон бусад судлаачийн бүтээлд харьцуулан дүн шинжилгээ хийлээ. Үүний үр дүнд эдгээр үгс нь эрт цагаас эхлээд барагцаагаар XVII зууны эхэн хүртэл Төвөдөөс баруун болон хойд зүгт орших зарим ард түмнүүд ялангуяа Иран гарал бүхий Скиф (Сака), Согд зэрэг аймгуудыг голчлон нэрлэж байжээ. Харин Хошуудын Төрбайх ноён Хөх нуурын бүс нутаг, улмаар Төвөдөд хяналтаа тогтоосон цаг үеэс Монгол болон монголчуудыг эдгээр нэр томьёогоор нэрлэх болсон байна. Эдгээр үгсийн илэрхийлэх утгыг Монгол болон монголчуудын түүхтэй хамаарагдах мэдээллүүдтэй холбон тайлбарлахдаа тухайн үеийн түүхийн цаг хугацаа, орон зайд нь ойлгож, судлах болон монголын уламжлалт анагаах ухааны түүхийн үечлэлийн асуудлыг ч эргэн хянах зайлшгүй шаардлагатай тулгарч байна. Түлхүүр үг: Монгол хануур, гавлын яс нүхлэх, уламжлалт анагаах ухаан, монгол эмч, Монголын эзэнт гүрэн, Скиф, Согд