published by the Institute of Philosophy, Mongolian Academy of Sciences. Abstracting and indexing in Google Scholar, Dimensions and EBSCO Discovery service
Institute of Philosophy, Mongolian Academy of Sciences
Copyright on any research article in the Studia Philosophiae Et Juris is retained by the author(s). The authors grant the Studia Philosophiae Et Juris a license to publish the article and identify itself as the original publisher. Articles in the Studia Philosophiae Et Juris are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY. This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
Unity of existence: Mongolian traditional views on nature
This article examines the Mongolian tradition of living in close connection with nature through the concept of the “unity of existence.” The study analyzes the harmonious and respectful relationship that nomadic communities have maintained with their natural environment, as reflected in customs, taboos, daily practices, beliefs, and legal traditions. Traditional knowledge systems—including religion, shamanic practices, Tengri worship, and Buddhism—demonstrate that nature was regarded not merely as a resource to be used but as a living entity deserving respect. By situating this worldview in dialogue with philosophical ideas and contemporary deep ecology, the study highlights how traditional Mongolian ecological wisdom can offer insights for addressing modern environmental challenges such as climate change, biodiversity loss, and land degradation.
Copyright (c) 2025 Myagmarsaikhan Purevdorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
«Soyombo» as a phenomenon of the Mongolian national spirit
Abstract: "Soyombo" is a symbol that traces back to the ancient civilization of the "three countries of dharma" (India, Tibet, Mongolia) and is closely related to the history, language, culture, and religious views of the Mongolian people. Therefore, the author of the article suggests that Soyombo can serve as a key to uncovering the "secrets" of the Mongolian nation’s spirit. To aims to this goal, the author demonstrate the complex aspects of this remarkable phenomenon, which reflects the true meaning of Mongolian identity, showing that the evolution and transformation of the Soyombo symbol itself point to the historical dynamics unfolding in Mongolian intellectual history. Хураангуй: Эртний “номт гурван улсын” соёл иргэншлээс улбаатай “соёмбо” нь монгол үндэстний угсаа түүх, хэл соёл, шашин шүтлэгтэй нягт холбогдож ирсэн учраас Монголын улсын бүрэн эрхт байдлын бэлгэ тэмдэг, үндэстний адилсахуйн онтологи утгын илэрхийлэл болж байдаг. Уг өгүүллийн зохиогч соёмбыг монгол үндэстний оюун сэтгэхүйн “нууцыг” тайлах түлхүүр гэж үзэх санааг дэвшүүлсэн болно. Ингэхдээ энэхүү гайхамшигт феномэний олон талын учир холбогдлыг (семантик талбарыг) дурьдах замаар соёмбо тэмдэгт явагдсан хувьсгал өөрчлөлт нь монгол оюун сэтгэхүйд явагдсан түүхийн ажил хэргийг илтгэн буйг харуулахыг зорьжээ. Түлхүүр үгс Соёмбо, Монгол соёл иргэншил, Үндэстний оюун сэтгэхүй, Үндэстний адислахуй, Бэлгэ тэмдэг, Түүхийн ажил хэрэг
Copyright (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Key changes in Mongolian higher education statistics
This article briefly describes the history of the development of higher education in the Mongolian People's Republic and Mongolia, and examines changes in graduates’s professions based on education statistics and historical documents. Results of the study show that during the socialist era the main professions and specialties of graduates were medicine, Mongolian language and literature, engineering, Russian language, mathematics, accounting and economics. In modern times, graduates in business, management, and law have taken over 1/3 of all graduates. Moreover, the ranking of art and humanities has elevated. On the contrary, physics has devalued and the high ranking of engineering, manufacturing, and construction has lowered. Prior to 1990, the higher education system was aimed at health caring and educating the population, as well at training specialists and leaders of the socialist society to develop agriculture and industry in the country. Nowadays, business and management dominate in modern higher education. Монголын дээд боловсролын салбарын статистик Хураангуй: Энд БНМАУ ба Монгол улсын дээд боловсролын хөгжлийн түүхийг товч өгүүлж, их, дээд сургууль төгсөгчдийн мэргэжлийн статистик болон холбогдох баримтыг харьцуулж шинжилсэн. Судалгааны дүнгээс үзвэл, социализмын үед хүний их эмч, монгол хэл, утга зохиол, инженер, орос хэл болон тоо физик, нябо, эдийн засагч гэсэн мэргэжлээр голлон төгсдөг байсан бол орчин үед бизнес, удирдахуй, хууль эрх зүйгээр төгсөгчид нийт төгсөгчдийн 1/3-ийг эзлэх болсон байна. Мөн инженер, үйлдвэрлэл, барилга угсралтын мэргэжлийн эрэмбэ ухарч, тоо физикийн мэргэжил урлаг хүмүүнлэгт түрэгджээ. 1990 оноос өмнө манай улсын дээд боловсролын систем нь хүн амыг эрүүлжүүлэх, гэгээрүүлэхийн зэрэгцээ социалист нийгмийн мэргэжилтэн, удирдагчид бэлтгэж, ХАА, үйлдвэрлэл хөгжүүлэх чиглэлтэй байсан бол өнөөгийн дээд боловсролд бизнес ба удирдахуй давамгайлж байна. Түлхүүр үгс Монгол улс, дээд боловсрол, социализм, төгсөгчид, мэргэжил
Copyright (c) 2025 Narantuya Danzan https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Modern approaches in sociological theories of religion
This article examines contemporary theoretical approaches in the sociology of religion through a comparative analysis of classical and modern sociological paradigms. Drawing on the foundational contributions of Émile Durkheim, Max Weber, and Karl Marx, the study explores how their structural, interpretive, and materialist frameworks have shaped early understandings of religion as a social institution. The article then analyzes key contemporary theories proposed by Jürgen Habermas, José Casanova, Charles Taylor, Colin Campbell, Nancy Ammerman, focusing on concepts such as post-secular society, public religion, moral frameworks, individualization, and lived religion. Methodologically, the study employs a qualitative comparative and interpretive approach, synthesizing classical texts and contemporary theoretical literature. The analysis demonstrates that contemporary sociology of religion moves beyond linear secularization models toward pluralistic, context-sensitive interpretations of religious transformation. Religion is no longer conceptualized merely as a declining institution but as a dynamic cultural, moral, and discursive force actively shaping public life, identity, and social meaning. The findings suggest that modern theoretical approaches enable a more nuanced understanding of religion under conditions of globalization, late modernity, and cultural diversity. The article concludes that contemporary sociology of religion represents a paradigmatic shift toward multidimensional, reflexive, and practice-oriented frameworks, offering significant implications for future empirical research, particularly in post-socialist and non-Western contexts. Шашны социологийн онолын орчин үеийн хандлагууд Хураангуй: Энэхүү өгүүлэл нь шашны социологийн орчин үеийн онолын хандлагуудыг сонгодог болон орчин үеийн социологийн парадигмуудын харьцуулсан шинжилгээнд тулгуурлан судалсан болно. Эмиль Дюркгейм, Макс Вебер, Карл Маркс нарын шашныг нийгмийн институц, утга учир, эдийн засаг–нийгмийн харилцаатай холбон тайлбарласан сонгодог онолуудын үзэл санааг үндэс болгон авч, Юрген Хабермас, Хосе Казанова, Чарльз Тэйлор, Колин Кэмпбелл, Нэнси Аммерман нарын орчин үеийн онолчдын постсекуляр нийгэм, олон нийтийн шашин, ёс суртахууны орон зай, хувь хүнчлэл, “амьд шашин” зэрэг үзэл баримтлалуудыг задлан шинжилсэн. Судалгаанд чанарын харьцуулсан, тайлбарлах арга зүйг ашиглаж, сонгодог эх сурвалжууд болон орчин үеийн онолын бүтээлүүдэд суурилсан синтез хийв. Шинжилгээний үр дүнд шашны социологи нь нэг шугаман секулярчлалын загвараас татгалзаж, шашныг институцийн доройтол бус, харин соёл, ёс суртахуун, олон нийтийн харилцаанд идэвхтэй оролцогч динамик хүчин зүйл гэж ойлгох чиг хандлага давамгайлж байгааг харууллаа. Дүгнэж хэлбэл, орчин үеийн онолын хандлагууд нь глобалчлал, орчин үеийн, соёлын олон янз байдлын нөхцөлд шашны өөрчлөлтийг илүү нарийвчлалтай тайлбарлах боломж олгож, постсоциалист болон өрнөд бус нийгмүүдэд чиглэсэн цаашдын эмпирик судалгаанд онолын чухал суурь болж байна. Түлхүүр үгс шашны социологи, секулярчлал, постсекулярчлал, сонгодог онол, орчин үеийн онол, амьд шашин
Copyright (c) 2025 Tsetsenbileg Tseveen https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Mongolian Youth’s Trust in Politics and Their Political Interest
This article explores the underlying causes and conditions contributing to the declining political trust and engagement among Mongolian youth. Globally, numerous studies have shown that young people’s participation in politics is waning, accompanied by a weakening trust in political systems. Factors such as dysfunctional political institutions, economic downturns, rising levels of air pollution, and diminishing freshwater resources have exacerbated public dissatisfaction. In particular, the extravagant lifestyles of political elites have sparked outrage among youth, leading to protests and, in some cases, civil unrest. These developments reflect a growing disillusionment with politics among younger generations. In Mongolia, this trend is increasingly evident: youth are becoming politically disengaged, and trust in political parties and state institutions continues to decline year after year. The lavish behavior of those in power has become a focal point of frustration, not only in Mongolia but worldwide, serving as a catalyst for youth-led dissent. This erosion of trust stems from systemic flaws in political governance, where principles of equality are undermined and socioeconomic disparities widen. As a result, young people are losing faith in political leaders and institutions. The analysis focuses on individuals aged 18 to 34 examining their levels of political trust, interest, participation, and ideological orientation. The findings are based on a foundational study conducted by the Philosophy and Political-Legal Sciences Division of the Mongolian Academy of Sciences, titled “The Role and Impact of Political Leadership in Political Relations” (ШУТБИХХЗГ-2022/191) Монголын залуучуудын улс төрд итгэх итгэл ба сонирхол Хураангуй: Энэхүү өгүүлэл нь Монголын залуучуудын улс төрийн итгэл буурах болон улс төрийн оролцоо сулрахад нөлөөлж буй шалтгаан, нөхцөлүүдийг судлан шинжилсэн болно. Дэлхий даяар хийгдсэн олон судалгаагаар залуучуудын улс төрийн оролцоо буурч, улс төрийн тогтолцоонд итгэх итгэл суларч байна. Улс төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааны доголдол, эдийн засгийн уналт, агаарын бохирдлын нэмэгдэл, цэвэр усны нөөц хомсдох зэрэг нь олон нийтийн дургүйцлийг улам гүнзгийрүүлж байна. Ялангуяа улс төрийн элитүүдийн тансаг хэрэглээ залуучуудын дургүйцлийг төрүүлж, эсэргүүцлийн жагсаал болон зарим тохиолдолд иргэний үймээн самуунд хүргэх нь бий. Эдгээр үйл явдлууд нь шинэ үеийнхний улс төрөөс улам бүр үл итгэх, холдох хандлагыг илэрхийлж байна. Монгол Улсад ч мөн энэ чиг хандлага тодорхой ажиглагдаж байна. Залуучууд улс төрд үл итгэх, улс төрийн нам, төрийн байгууллагад хандах итгэл жилээс жилд буурч байгаа нь судалгаагаар нотлогджээ. Төрийн өндөр албан тушаалтнуудын тансаглал нь зөвхөн Монголд төдийгүй дэлхий дахинаа залуучуудын эсэргүүцлийн гол өдөөгч хүчин зүйл болж байна. Ийнхүү итгэл алдарсан нь улс төрийн засаглалын тогтолцооны гүнзгийрсэн доголдлоос үүдэлтэй бөгөөд тэгш байдлын зарчим алдагдаж, нийгэм-эдийн засгийн ялгаа тэлэхийн хэрээр залуучууд улс төрийн манлайлагчид, институциудад итгэх итгэлээ алдаж байна. Энэхүү судалгаа нь 18–34 насны иргэдийн улс төрд итгэх итгэл, сонирхол, оролцоо болон үзэл санааны чиг баримжааг авч судалсан. Судалгааг Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академийн Философийн хүрээлэнгийн Улс төр, эрх зүйн шинжлэх ухааны салбараас хэрэгжүүлсэн “Улс төрийн харилцаанд улс төрийн хошуучлалын гүйцэтгэж буй үүрэг, үр нөлөө” (ШУТБИХХЗГ-2022/191) нэртэй суурь судалгаанд тулгуурласан болно. Түлхүүр үгс Улс төр, улс төрийн тогтолцоо, ардчилал, залуучуудын итгэл, сонирхол, оролцоо, үзэл бодол, мэдээ мэдээлэл, тогтворгүй байдал
Copyright (c) 2025 Enkhchimeg Batkhishig https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The invariant nature of mongolian törü: constitutional interrelations
This study investigates the invariant nature of Mongolian törü-hood through the frameworks of mythological thinking, collective consciousness, and systems theory, while analyzing its intersections with constitutional translation and democratic traditions. The findings reveal that the traditional Mongolian concept of statehood is closely linked to törü, as recorded in The Secret History of the Mongols. Unlike the Western notion of the state, which is based on property, borders, and legal mechanisms, törü embodies a holistic worldview grounded in the harmony of Heaven, humans, and earth. The conflict between these two ontological levels is reflected in the terminology of the Mongolian Constitution, negatively affecting trust among state, citizens, and society. The significance of this study lies in identifying the invariant principle of statehood, thereby opening possibilities to revitalize the legal and philosophical foundations of Mongolian statehood Монгол (törü)-ийн инвариант чанарын ойлголт ба үндсэн хуулийн шүтэлцээ Хураангуй: Энэхүү судалгаанд Монгол төрийн инвариант чанарыг домгийн үеийн сэтгэлгээ, хамтын ухамсар, системийн сэтгэлгээний онолын хүрээнд судлан, Үндсэн хуулийн нэр томъёоны орчуулга болон ардчилалын уламжлалтай огтлолцуулан шинжилсэн. Судалгааны үр дүнд Монголын уламжлалт төрийн тухай ойлголт нь Нууц товчоо-нд тэмдэглэгдсэн törü хэмээх ойлголттой уялдаж, тэнгэр-хүн-газар гурвалын зохирол дээр тулгуурласан амьд, оюун санааны тогтолцоо болохыг тогтоов. Харин барууны state онол нь өмч, хил, хууль эрх зүйн механик зарчмууд дээр суурилдаг. Энэ хоёр өөр онтологийн түвшний ойлголтын зөрчил нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд нэр томъёоны орчуулгын түвшинд туссан нь төр-иргэн-нийгмийн итгэлцэлд сөргөөр нөлөөлж буйг харууллаа. Судалгааны ач холбогдол нь төрийн инвариант чанарын ойлголтыг тодорхойлох замаар Монгол төрийн эрх зүйн философийг шинээр сэргээх боломжийг нээж буйд оршино. Түлхүүр үгс инвариант чанар, törü домгийн сэтгэлгээ, хамтын ухамсар, Үндсэн хууль, state, ардчилал, орчлонгийн хууль, парадокс, системийн сэтгэлгээ
Copyright (c) 2025 Byambaa Sharaa https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The historical influence of buddhism on Mongolian-Korean relations
This article explores the historical development and diffusion of Buddhism in Mongolia and Korea, emphasizing the distinctive trajectories and mutual influences between the two regions. In Mongolia, Buddhism evolved through three major historical phases: from its initial presence during the Xiongnu period, through the adoption of Tibetan Sakya and Kagyu traditions under the Mongol Empire in the 13th century, to the widespread institutionalization of the Gelug school from the late 16th century onward. In Korea, Buddhism was introduced in the 4th century and grew predominantly under the Mahāyāna tradition, particularly during the Three Kingdoms and Unified Silla periods. During the 13th–14th centuries, religious and political ties between the Yuan dynasty and the Goryeo kingdom facilitated the introduction of the Tibetan Sakya school into Korea, which left a lasting mark on Korean Buddhist art, philosophy, and ritual practice. Drawing upon historical texts, archaeological evidence, and doctrinal analysis, the study highlights how, despite following different historical paths, Mongolian and Korean Buddhism intersected at crucial moments in history. These intersections contributed significantly to the cultural, religious, and artistic developments in Northeast Asia and remain valuable areas for contemporary comparative religious studies. The article further underscores the importance of Buddhist exchange as a foundation for understanding the broader scope of Mongol–Korean relations throughout history. Монгол–Солонгосын харилцаан дахь буддын шашны түүхэн нөлөө Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд Монгол болон Солонгос оронд Бурханы шашин хэрхэн дэлгэрч, тухайн улс орнуудын нийгэм, төрийн бодлого, соёлын өвд үзүүлсэн нөлөөг түүхэн үечлэл, шашны урсгалын хөгжил болон соёлын огтлолцлын хүрээнд харьцуулан судлав. Монгол Улсад Буддын шашин гурван том үе шатаар дамжин хөгжсөн ба Хүннүгийн үеэс эхлэн нэвтэрч, XIII-XIV зуунд Сажава урсгалаар дамжин төрийн бодлого болж, улмаар XVI зуунаас хойш Гэлүгба урсгал өргөн дэлгэрсэн. Солонгосын хойгт Бурханы шашин нь IV зуунаас эхлэн нэвтэрч, Махаяана (Их хөлгөн) уламжлалын дагуу хөгжсөн бөгөөд XIII–XIV зууны үед Юань улс болон Корё улсын харилцаагаар дамжин Төвөдийн Сажава урсгалын нөлөө орж ирсэн нь хоёр орны шашин, соёлын уялдааны тод илрэл болсон. Судалгаанд түүхэн баримт, археологийн эх сурвалж, шашны урсгалуудын үзэл санаа, соёлын биет өвийг харьцуулан авч үзсэн бөгөөд Монгол, Солонгосын Бурханы шашин нь хөгжлийн хувьд тусдаа замналтай боловч түүхэн цаг үеийн огтлолцол, харилцан нөлөөлөл нь хоёр орны соёлын харилцаанд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн болохыг баталж байна. Энэ нь өнөөгийн шашин, соёлын харилцааны судалгаанд чухал эх сурвалж болон үйлчилж байгаа бөгөөд цаашдын харьцуулсан судалгаанд шинэлэг хандлага, ойлголт өгөх ач холбогдолтой юм. Түлхүүр үгс Монгол, Солонгос, Бурханы шашин, Юань улс, Курё, Сажа урсгал, соёлын харилцаа
Copyright (c) 2025 Bataa Mishig-Ish, Demberel Duinkharjav https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Some comparative analizes on buddhist and western logic
This article presents some comparative analysis of two philosophical traditions of logical thinking — Buddhist and contemporary Western logic. It examines their historical roots, epistemological foundations, forms of argumentation, attitudes toward truth and paradoxes, as well as the goals of logical reasoning. The article shows that Buddhist logic is oriented toward the practice of liberation and the transformation of the subject, whereas Western logic has developed in the direction of formalization, objectivity, and application in scientific and technical fields. It concludes by highlighting the productivity of intercultural dialogue between these logical paradigms. Буддын ба өрнийн логикийг харьцуулахуй Хураангуй: Логик гэдэг нь зөв сэтгэх ба хэлэлцэн мэтгэлцэх арга зарчмыг судалдаг ухаан юм. Энэ нь янз бүрийн соёлын уламжлалд өөр өөрийн аргаар, зорилгоор болон үнэн хэмээх ойлголтыг тодорхойлох өөр өөр шалгууртайгаар хөгжиж ирсэн. Буддын уламжлалд логик нь прамана хэмээгдэх мэдлэг судлалын хүрээнд хөгжиж, үнэн мэдлэгийг шинжлэх, буруу ойлголтоос ангижрах арга хэрэгсэл болж хөгжиж иржээ. Харин орчин үеийн Өрнийн логик нь хүний хэл яриаг формалчлах, математикчлах, аксиомт системд оруулахад анхаарлаа төвлөрүүлэн хөгжсөн байна. Логикийн энэ хоёр аргыг харьцуулан шинжилснээр хэллэгийн үнэн зөв эсэхийг баталж нотлох, мэдлэгийг илэрхийлж байгаа субъектын үүрэг, логик зорилгыг тогтоох зэрэг асуудал дээр хэрхэн ялгаатай байр суурь баримталдагийг илрүүлэх боломжтой болно. Энэ нь логикийн мөн чанар ба хязгаарыг тодорхойлох философийн болон хэрэглээний мэтгэлцээнд чухал ач холбогдолтой болох юм. Түлхүүр үгс Буддын логик, өрнийн логик, эпистемологи, парадокс, формализм, үнэн
Copyright (c) 2025 Gantuya Magsarjav https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The development and characteristics of the church of jesus christ of latter-day saints in the religious landscape of mongolia
This article examines the development and distinctive features of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (LDS Church) within the religious landscape of Mongolia. Having entered Mongolia in the early 1990s, the LDS Church expanded rapidly within a relatively short period and has since become an important component of the country’s contemporary religious environment. The study outlines multiple dimensions of the Church’s presence in Mongolia, including its historical development, organizational structure, membership growth and demographic characteristics, as well as its social services and humanitarian activities. Монголын шашны ландшафт дахь есүс христийн хожмын үеийн гэгээнтнүүдийн сүмийн төлөвшил ба онцлог Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд Монголын шашны ландшафт дахь Есүс Христийн Хожмын Үеийн Гэгээнтнүүдийн Сүм (ЕХХҮГС)-ийн төлөвшил, онцлогийг авч үзэв. 1990-ээд оны эхэн үед Монголд нэвтэрч эхэлсэн ЕХХҮГС нь богино хугацаанд хурдацтай өргөжин тэлж, өнөөдөр Монголын шашны орчин үеийн төлөв байдлын чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болжээ. Энэ судалгаа нь сүмийн түүхэн хөгжил, зохион байгуулалтын бүтэц, сүсэгтнүүдийн тоо, хүн ам зүйн шинж чанар, нийгмийн үйлчилгээ, хүмүүнлэгийн үйл ажиллагаа зэрэг олон талыг тоймлон авч үзсэн болно. Түлхүүр үгс шашны газарзүй, шашны ландшафт, шашны орон зай, шашин ба нийгэм, шашин шүтлэгийн төлөв байдал, шинэ шашны хөдөлгөөн, шинэ шашин, Есүс Христийн хожмын үеийн гэгээнтнүүдийн сүм, Мормончууд
Copyright (c) 2025 Altaibaatar Jargal https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The relationship between Chinese Buddhist (Chan) philosophy and Shaolin martial arts
This article examines the ways in which Chan (Zen) Buddhist thought shaped the technical systems, ethical orientation, and pedagogical practices of Shaolin martial arts. Tracing the historical emergence of Shaolin gongfu within the broader evolution of Chinese Buddhism—from its Indian origins through its Sinicization and the ascendancy of Chan—the study highlights how meditation, moral precepts, and doctrinal concepts such as emptiness, enlightenment, and the unity of movement and stillness were integrated into martial practice. The analysis explores convergences between Chan and Shaolin in pursuit of enlightenment, regulation of body–mind through stillness and motion, moral discipline, and internal training (qi cultivation). It further interprets Shaolin pedagogy through the Six Paramitas, arguing that Shaolin martial arts constitute not merely a combative system but a pathway of ethical self-cultivation and spiritual realization. Хятадын буддын (чан) гүн ухаан ба шaолинь тулааны урлагийн харилцан хамаарал Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд Чань (Зэн) буддын гүн ухаанд суурилсан Шаолинь хийдийн тулааны урлагийн мөн чанар, ёс зүйн чиг хандлага, сургалт, хүмүүжлийн үйл ажиллагааны уламжлал хэрхэн төлөвшиж, хөгжиж ирснийг авч үзлээ. Өгүүлэлд Хятадын Буддын шашин-соёлын хөгжилд эртний Энэтхэгийн Буддын эх сурвалжуудыг хятад хэлэнд орчуулах явцад өөрийн гэсэн онцлогтойгоор бүрэлдсэн Хятадын Буддын Чань (Зэн) урсгалын гол төв – Шаолинь хийдэд кунфу тулааны урлаг хэрхэн үүсэж хөгжсөн түүхэн замналыг шинжлэн, түүний биеийн хөдөлгөөн ба сэтгэлийн амгалан төлвийг нэгтгэх өвөрмөц бясалгал, сахилын ёс, хоосон чанарын гүн ухаан, гэгээрэлд хүрэх тухай сургаал зэргийг цогц илрүүлэхийг зорьлоо. Судалгаанд гэгээрэлд тэмүүлэх эрмэлзэл, биеийн хөдөлгөөн ба сэтгэлийн амгалан төлвийн зохист харьцаагаар бие–сэтгэлийг тэнцвэржүүлэх арга техник, ёс зүйн дотоод сахилга бат, эрч хүч (ци)-ний бэлтгэл зэрэг асуудлыг Чань Буддизмын үзэл санаа ба Шаолинь хийдийн үйл ажиллагааны огтлолцол дээр тайлбарлахыг зорив. Цаашлаад Шаолинь хийдийн сургалтын тогтолцоог Зургаан Барамид (парамита)-ын үүднээс тайлбарлаж, Шаолиний тулааны урлаг нь зөвхөн биеийн ур чадварыг хөгжүүлэхэд анхаардаг төдийгүй, ёс суртахуун, өөрийгөө төлөвшүүлэх, оюунлаг гэгээрэлд хөтлөх зам мөр болдог гэдгийг онцлон авч үзэв. Түлхүүр үгс Чань буддизм, кунфу, Шаолин, Хятадын Буддизм, барамид
Copyright (c) 2025 Dao Rina https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The The Ideological Differences and Religious Representation in Western and Socialist Cinema before the 1990s
Before 1990, during the final decades of the Cold War, Western and Socialist cinemas evolved within two ideologically opposed systems that reflected broader political and cultural divisions. Western cinema, rooted in capitalism and liberal democracy, emphasized individual freedom, moral choice, and artistic self-expression. Filmmakers such as Sidney Lumet explored ethical dilemmas and corruption through personal experience. In contrast, Socialist cinema, based on Marxist-Leninist principles, served as a medium of political education and collective consciousness, glorifying labor, unity, and socialist ideals. The thematic and narrative structures of the two traditions diverged sharply: Western films centered on individual struggle and the “American Dream,” while Socialist films idealized collective heroes — workers, peasants, and soldiers — engaged in the struggle between old and new social orders. Aesthetic approaches also differed; Western cinema fostered innovation and genre diversity driven by market demand, whereas Socialist cinema adhered to Socialist Realism, emphasizing didactic optimism and ideological clarity. Depictions of war further revealed ideological contrasts: Western films explored personal trauma and moral crisis, whereas Socialist works celebrated patriotic unity and sacrifice, exemplified by the Mongolian-Soviet production Listen to the Enemy Soldiers! (1971). Politically, Western cinema maintained relative independence despite moral restrictions such as the Hays Code, while Socialist cinema operated under direct state supervision as an explicit tool of propaganda. Religion was another defining point of divergence. Western cinema engaged with faith as a moral and existential question, whereas Socialist cinema rejected religion as superstition, replacing it with belief in reason, progress, and socialism. Ultimately, before 1990, Western and Socialist film industries functioned as opposing cultural instruments — one promoting individualism and liberal democracy, the other advancing collectivism and socialist ideology — together forming a cinematic reflection of the global ideological divide of the twentieth century. 1990-ээд оноос өмнөх барууны ба социалист киноны үзэл суртлын ялгаа, шашин шүтлэгийн илэрхийлэл Хураангуй: 1990-ээд оны эхээр, дэлхийн улс үндэстнүүд үзэл суртлын хоёр талбарт хуваагдаж, кино урлагт Барууны болон Социалист кино гэсэн хоёр өөр улс төр, соёлын үзэл баримтлалтай систем хөгжиж ирсэн түүх төгсгөл болов. Барууны кино нь капитализм, либерал ардчилалд суурилж, хувь хүний эрх чөлөө, ёс зүйн сонголт, уран сайхны илэрхийллийг голлож байв. Харин Социалист кино нь Марксизм-Ленинизмын үзэл санааг баримталж, улс төрийн боловсрол, хамтын ухамсар, нийтийн хөдөлмөр, эв нэгдэл, социалист үзлийг магтан дуулахад гол анхаарлаа хандуулж байлаа. Кино урлаг дахь энэхүү хоёр урсгалын сэдэв, зохиолын бүтэц огт өөр байв. Барууны кино хувь хүний хүчин зүтгэлийг илэрхийлэхэд төвлөрдөг байсан бол Социалист кино нь ажилчид, тариаланчид, дайчдын нийгмийн өмнө хүлээсэн үүрэг хариуцлага, шинэ ба хуучин нийгмийн хоорондох зөрчил тэмцэлд манлайлах үлгэр жишээ болж буйг магтан харуулдаг байв. Уран сайхны хандлага нь ч ялгаатай байсан юм. Барууны кино зах зээлийн эрэлтэд тулгуурлан төрөл зүйл, шинэлэг байдлыг дэмжиж ирсэн бол Социалист кино нь социалист реализмын үзэл санааг хатуу барьж, ёс зүйн эерэг хандлага, үзэл суртлын чиг шугамыг илэрхийлж байв. Дайныг дүрслэхдээ, барууны кинонууд хувь хүний сэтгэл зүй, ёс зүйн эргэлзээг харуулдаг бол социалист кино эх оронч үзэл санаа, нийгмийн төлөө өөрийгөө золиослох хандлагыг магтан үзүүлж байлаа. Улс төрийн хувьд Барууны кино ёс зүйн хязгаарлалтыг дагаж, хувь хүний бие даасан байдлыг чухалчилж байсан бол, социалист кинонууд төрийн шууд хяналтанд байж, түүний суртал ухуулгын хэрэгсэл болж иржээ. Шашиныг илэхийлэхдээ ч ялгаатай байр суурьтай байсан юм. Барууны кино шашныг ёс зүй, амьдралын гүн ухаан гэдэг талаас үзүүлдэг байсан бол социалист кино шашныг мухар сүсэг гэж үзэн, социализмын хөгжил дэвшилд итгэх рационал хандлагыг уриалж байлаа. Ийнхүү 1990-ээд он хүртэл Барууны болон Социалист кинонууд нэг талаас, хувь хүн, либерал ардчиллыг сурталчилсан, нөгөө талаас хамтын нийгэм, социалист үзэл суртлыг сурталчилсан гэсэн хуваагдлыг кино урлагт тусгасан тухай энэхүү өгүүлэлд ярих болно. Түлхүүр үгс Үзэл суртал, Социалист реализм, Капитализм, Хамтын ажиллагаа, Хувь хүний ​​үзэл, Суртал ухуулга, Хүйтэн дайн, Марксизм-Ленинизм, Шашин шүтлэг ба шашингүй үзэл, Монголын кино урлаг
Copyright (c) 2025 Undraa Dashzeveg https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The first part of the article considers some theoretical issues regarding wages, in particular the essence, functions of wages and their structure. The second part examines the wage system in Mongolia, considering such issues as the average wage, its changes and structure, the share of wages in GDP, state regulation of the wage system, etc. In the third part, the author suggests some ways to improve the wage system, in particular, increasing the evaluation of labor, the need for an annual increase in the average wage level in conjunction with the growth of inflation, strengthening its incentive functions, linking wage growth with the growth of GDP per capita and reducing the difference between the highest and lowest wage levels. Цалин хөлсний системийг төгөлдөржүүлэх асуудал Хураангуй: Тус өгүүллийн I хэсэгт цалин хөлсний үзэл, онолын зарим асуудал, тухайлбал, цалингийн мөн чанар, үүрэг, бүтэц зэргийг авч үзсэн бол II хэсэгт Монгол Улс дахь цалин хөлсний системийн өнөөгийн байдал, ажиллагчдын дундаж цалин, түүний өөрчлөлт, цалингийн бүтэц, цалин ба хөдөлмөрийн бүтээмжийн харьцаа, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд цалин хөлсний эзлэх хувь, төрөөс цалин хөлсний системийг зохицуулж буй байдлыг судлан харуулжээ. Өгүүллийн III хэсэгт цалин хөлсний системийг төгөлдөржүүлэх, үүнд, хөдөлмөрийн үнэлэмжийг дээшлүүлэх, цалин хөлсийг инфляцын түвшинтэй уялдуулан жил бүр нэмэгдүүлж байх, цалингийн урамшуулах үүргийг нэмэгдүүлэх, цалингийн өсөлтийг нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлттэй уялдуулах, цалин хөлсний хамгийн бага ба хамгийн дээд түвшингийн харьцааг багасгах зэрэг асуудлыг дэвшүүлжээ. Түлхүүр үгс цалин хөлс, цалингийн бүтэц, дотоодын нийт бүтээгдэхүүн, төр, инцфляц
Copyright (c) 2025 Batkhishig Badamdorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Negative effects of corruption on the economy
This study aims to assess the current state of corruption in Mongolia and its impact on the economy, focusing particularly on its effect on economic growth. Using an econometric model, the empirical analysis reveals that in the absence of corruption, Mongolia’s Gross Domestic Product (GDP) could increase by an average of 23%. The study also provides policy recommendations to enhance transparency in governance, ensure equitable distribution of natural resources, and strengthen anti-corruption measures. Эдийн засагт авлигын үзүүлэх сөрөг нөлөө Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд Монгол Улсын авлигын одоогийн нөхцөл байдал, тэр нь ялангуяа эдийн засагт хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлохыг зорьсон бөгөөд үүний тулд эконометрик загварт тулгуурлан эмпирик шинжилгээг хийж, авлига байхгүй тохиолдолд тус улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ) дунджаар 23 хувиар өсөх боломжтойг харуулсан. Түүнчлэн засаглалын ил тод байдал, баялгийн шударга хуваарилалт болон авлигын эсрэг үйл ажиллагааг сайжруулахад чиглэсэн бодлогын зөвлөмжийг тусгав. Түлхүүр үгс Монгол Улс, эдийн засгийн өсөлт, авлига, авлигын индекс
Copyright (c) 2025 Uuganjargal Damdinsuren, Ankhbileg Khurelbaatar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Cognitive artifact and cultural cognitive forms
The question of how culture emerges and develops within the human mind has long attracted the interest of anthropologists, leading to the formation of various theoretical approaches and conceptual frameworks. Within the field of cognitive anthropology, scholars have attempted to examine the content of cultural cognition in a systematic manner, resulting in the identification of cultural cognitive forms. Many researchers argue that cognition is not limited to the internal processes of the human brain but develops in close interaction with the surrounding environment, society, cultural practices, and technological conditions. In this context, cognitive artifacts function as key mechanisms that shape and enhance human cognitive processes. Moreover, cognitive artifacts constitute the foundational conditions for culturally specific cognitive patterns, or cultural cognitive forms. For these reasons, this study aims to explore the theoretical foundations of cognitive artifacts and examine how they are connected to cultural cognitive forms, drawing upon the works of major scholars in the field. Когнитив артефакт ба соёлын когнитив хэлбэр Хураангуй: Хүний сэтгэцэд соёл хэрхэн үүсэж, хөгжсөн асуудал хүн судлаачдын сонирхлыг ихэд татаж, судалгааны явцад онолын хэд хэдэн баримтлал, бүтэц гарч ирж байсан. Улмаар когнитив хүн судлалын хүрээнд соёлын танин мэдэхүйн агуулгыг системтэйгээр авч үзэх оролдлогууд хийгдсэн юм. Үүний үр дүнд соёлын когнитив хэлбэрүүдийг тогтоосон. Мөн танин мэдэхүй нь хүний тархины дотоод үйл ажиллагаагаар хязгаарлагдахгүй, харин хүрээлэн буй орчин, нийгэм, соёлын бодит үр дүн, өөрчлөлт хувьсал, технологийн орчинтой нягт уялдаж хөгждөг гэж олон судлаач үздэг. Энэ хүрээнд когнитив артефакт нь хүний сэтгэхүйн процессыг хөгжүүлэх гол механизм болно. Нөгөө талаас когнитив артефакт нь соёлын танин мэдэхүйн хэв шинж, өөрөөр хэлбэл соёлын когнитив хэлбэрүүдийн суурь нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Ийм учраас когнитив артефактын онолын үндэс, түүний соёлын когнитив хэлбэрүүдтэй холбогдох үйл явцыг судлаачдын бүтээлд тулгуурлан авч үзэхийг зорив. Tүлхүүр үгс артефакт, когнитив артефакт, соёлын ментефакт, соёлын схем, соёлын фрейм, соёлын сценари, соёлын загвар
Copyright (c) 2025 Chuluungerel Dorjpurev https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Trends of industry 4.0 and 5.0 and their policy alignment with the government of mongolia
The purpose of this article is to identify the core concepts, differences, and interconnections of the industry 4.0 and Industry 5.0 revolutions, and to analyze how these concepts are reflected at the policy level in the Government of Mongolia’s Action Program for 2024–2028. The study examines the Government Action Program through the conceptual framework of Industry 4.0 and 5.0, with the aim of identifying policy coherence and gaps in implementation and evaluation mechanisms. The research employs policy document analysis, comparative analysis based on policy frameworks of international organizations (European Union, OECD, and UNIDO), and an indicator-based evaluation methodology. Аж үйлдвэрийн 4.0 ба 5.0 хувьсгалын чиг хандлага ба монгол улсын засгийн газрын бодлогын уялдаа Хураангуй: Энэхүү өгүүллийн зорилго нь аж үйлдвэрийн 4.0 ба 5.0 хувьсгалын гол үзэл баримтлал, ялгаа, уялдааг тодорхойлж, Монгол Улсын Засгийн газрын 2024–2028 оны Үйл ажиллагааны хөтөлбөрт эдгээр үзэл баримтлал хэрхэн туссан байгааг бодлогын түвшинд шинжлэхэд оршино. Энэхүү өгүүлэл нь Монгол Улсын Засгийн газрын 2024–2028 оны Үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг аж үйлдвэрийн 4.0 ба 5.0-ийн үзэл баримтлалын хүрээнд шинжилж, бодлогын нийцэл, хэрэгжилтийн үнэлгээний сул талыг тодорхойлох зорилготой. Судалгаанд бодлогын баримт бичгийн шинжилгээ, олон улсын байгууллагуудын (Европын Холбоо, ЭЗХАХБ, UNIDO) бодлогын баримт бичигт тулгуурласан харьцуулсан дүн шинжилгээ, шалгуур үзүүлэлтэд суурилсан үнэлгээний аргачлалыг ашиглав. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд Монгол Улсын бодлого нь хиймэл оюун, дижитал шилжилт, автоматжуулалтаар дамжуулан аж үйлдвэрийн 4.0 хувьсгалын технологийн суурийг бүрдүүлж эхэлсэн боловч аж үйлдвэрийн 5.0 хувьсгалын гол зарчим болох хүн төвтэй, тогтвортой хөгжлийг бодитоор хэмжих зорилт, шалгуур үзүүлэлт дутмаг байна. Ялангуяа дижитал засаглал, инноваци, нийгмийн сайн сайхан, үйлдвэрлэлийн салбарт хэрэгжилтийг үнэлэх шалгуур үзүүлэлтийн ангилал, зорилтот түвшин тодорхой бус байгаа нь бодлогын бодит ахицыг үнэлэхэд хүндрэл учруулж байна хэмээн тооцож судалгааны дүн, олон улсын туршлагад үндэслэн цаашид шаардлагатай Монголын нөхцөлд аж үйлдвэрийн 5.0 руу шилжих стратегийн 3 чиглэлийг тодорхойлсон болно. Түлхүүр үгс Аж үйлдвэрийн хувьсгал 4.0, 5.0, хиймэл оюун, юмсын интернет, дижитал засаглал
Copyright (c) 2025 Gantsetseg Baljinsuren https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Copyright (c) 2025 Purevsuren Byambakhishig https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Copyright (c) 2025 Dash-Yondon Budragchaa https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
From Competitive Democracy to Consensus Democracy
Copyright (c) 2025 Tsanjid Ayurzana https://creativecommons.org/licenses/by/4.0