(untitled) (Mongolian Journal of Geography and Geoecology, 2024)
In Mongolia, which belongs to an arid and semi-arid climate, freshwater resources are limited and unevenly distributed, and in particular, water consumption in the Gobi region is 100% dependent on groundwater. Therefore, assessment of groundwater resources is essential for implementing water resources management. This study aimed to evaluate the hydrological processes (soil moisture, evapotranspiration, groundwater recharge, etc.) of the Gobi region and to determine the importance of water vapor diffusion. The water and energy balance model that includes water vapor diffusion fluxes and two soil layers was simulated using 2019-2023 daily meteorological data from Tsogt-Ovoo soum of Umnugobi province. Model results showed that evaporation was the main loss in the soil water balance, accounting for 75% of total precipitation. Infiltration occurred only during heavy rainfall. The water vapor diffusion flux accounted for up to 46% of groundwater recharge in the study area. Therefore, hydrological models should consider the water vapor diffusion flux in the water and energy balance, especially in the Gobi region. Говийн усаар ханаагүй бүсийн хөрсний чийгийн хөдлөл зүй ба газрын доорх усны тэжээмж Цэвэр усны нөөц хязгаарлагдмал, жигд бус тархалттай ба хуурай, хагас хуурай уур амьсгалтай Монгол орны хувьд, ялангуяа Говийн бүсийн усны хэрэглээ, ашиглалт газрын доорх уснаас 100% хамааралтай байдаг. Иймээс газрын доорх усны тэжээмжийг үнэлэх нь усны нөөцийн менежментийг хэрэгжүүлэхэд чухал юм. Судалгааны ажлын зорилго нь Говийн бүсийн гидрологийн үйл явцуудыг (ул хөрсөн дэх чийгийн хөдөлгөөн, ууршилт, газрын доорх усны тэжээмж гэх мэт) үнэлэх, мөн усны уурын диффузийн ач холбогдлыг тодорхойлоход оршино. Усны уурын диффузийн урсгалыг агуулсан ус ба энергийн балансын 2 үетэй загварт Өмнөговь аймгийн Цогт-овоо сумын цаг уурын станцын 2019-2023 оны өдөр бүрийн мэдээг ашигласан. Загварын үр дүнгээс харахад ууршилт нь усны балансын үндсэн алдагдал бөгөөд нийт хур тунадасны 75%-г эзэлнэ. Нэвчилт нь зөвхөн их хэмжээний хур тунадас орсон үед явагдана. Усны уурын диффузийн урсгал нь газрын доорх усны тэжээмжийн 46 хүртэлх хувийг бүрдүүлж байна. Иймд гидрологийн загварууд нь ус ба энергийн балансад усны уурын диффузийн урсгалыг, ялангуяа Говийн бүсэд тооцох нь зүйтэй. Түлхүүр үгс: Диффузийн урсгал, Ууршилт, Нийлбэр цацраг, Тэжээмж