(untitled) (Mongolian Journal of Botany, 2025)
Research on the physiology of Paeonia lactiflora, listed on the list of rare plants in Mongolia is rare worldwide. Therefore, we conducted this research to determine the relationship between important physiological parameters of P.lactiflora in the Botanical Garden, such as photosynthesis, water potential, and transpiration intensity. The diurnal course of photosynthesis of P.lactiflora showed a two-peaked curve with intensive absorption of carbon in the morning, a decrease in the midday, and an increase in the afternoon. According to the comparison of photosynthesis and water potential indicators, the oscillations changed for 2 hours from 8-12 in the morning, but after 12 o’clock, the oscillations became the same. According to the results of the diurnal course of physiological parameters, when the water potential is greater than -0.55 MPa (±0.05), transpiration is carried out intensively, creating conditions for the maximum absorption of CO2, the first peak of the photosynthetic. When the water potential decreases from -0.55 MPa (±0.05) to -0.80 MPa (±0.07), transpiration is also reduced, reducing the intensity of photosynthesis. This study revealed that the photosynthesis of P.lactiflora is directly dependent on the water potential and transpiration of the plant, which creates a two-peaked curve. Цагаан цээнэ (Paeonia lactiflora Pall.)-ийн физиологийн зарим үзүүлэлтүүдийн хамаарал Хураангуй: Монгол орны нэн ховор ургамлын жагсаалтад бүртгэгдсэн цагаан цээнэ (Paeonia lactiflora Pall.) -ийн физиологийн үзүүлэлтийн судалгаа нэлээдгүй хийгдсэн байдаг боловч манай оронд огт хийгдээгүй байна. Тиймээс бид Ботаникийн цэцэрлэгт ургаж буй цагаан цээнийн физиологийн чухал үзүүлэлт болох фотосинтез, усны потенциал, транспирацийн эрчим зэрэг үзүүлэлтүүдийн өдрийн явцыг тодорхойлж тэдгээрийн хамаарлыг тогтоох зорилгоор энэхүү судалгааны ажлыг хийж гүйцэтгэсэн. Бидний судалгаагаар цагаан цээнийн нүүрсхүчлийн хийн шингээлт өглөө хамгийн их эрчимтэй, үд дунд багасаад, үдээс хойш буцаад өсөж, хоёр оройт муруй үүсгэдэг зүй тогтлыг илрүүлсэн. Фотосинтезийн эрчим болон усны потенциалын үзүүлэлтүүдийг харьцуулан үзэхэд өглөө 8-12 цагт хоорондоо 2 цагийн зөрүүтэй хэлбэлзэл нь өөрчлөгдөж байсан бол 12 цагаас хойш хэлбэлзлийн хөдлөл зүй ижил болсон. Транспираци эрчимтэй явагдаж байх үед усны потенциал -0.55 MPa (±0.05) –аас их байж фотосинтезийн тахирмагийн нэг дэх орой буюу CO2-ийг хамгийн их хэмжээгээр шингээх нөхцөл бүрдэж байна. Харин транспирацийн эрчим багасах үед усны потенциал -0.55 MPa (±0.05) -аас -0.80 MPa (±0.07) хүртэл багасахын зэрэгцээ фотосинтезийн эрчим буурч байна. Энэхүү судалгааны үр дүнд цагаан цээнийн фотосинтезийн эрчим нь өдрийн явцад хоёр оройт муруй үүсгэж байгаа нь усны потенциал, транспирацийн эрчмээс шууд хамааралтай болохыг тогтоосон. Түлхүүр үгс: Paeonia lactiflora Pall., физиологи, фотосинтез, усны потенциал, транспираци