(untitled) (Mongolian Journal of Botany, 2025)
Rapidly increasing air pollution from urbanization and industrial activities negatively affects plant physiology. This study was aimed to evaluate the effects of air pollution on the pigment contents in leaves of Larix sibirica Ldb., Salix tenuifolia Turcz., Padus asiatica Kom., Ulmus pumila L. in comparison of chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll and carotenoid under the polluted area of Ulaanbaatar city and unpolluted area of Gachuurt. Our results showed that the lowest chlorophyll a (unpolluted-307.3 μg/g; polluted-268.23 μg/g ), chlorophyll b (unpolluted-88.9 μg/g; polluted-69.7 μg/g), total chlorophyll (unpolluted-388.5 μg/g; polluted-324 μg/g) and carotenoid content (unpolluted-88.1 μg/g, polluted-79 μg/g) were recorded in Ulmus pumila while the highest chlorophyll a (unpolluted-593.1 μg/g; polluted-396.5 μg/g), chlorophyll b (unpolluted-213,4 μg/g; polluted-120,2 μg/g), total chlorophyll (unpolluted-790,6 μg/g; polluted-500 μg/g) and carotenoid content(unpolluted-149,8 μg/g; polluted-102,6 μg/g) were recorded in Salix tenuifolia under both conditions, respectively. The air pollution was reduced the pigment content on studied plants. Salix tenuifolia showed the highest reduction in pigments, while Larix sibirica demonstrates the least reduction in pigments. Two-Way ANOVA results showed that plant species and air pollution are significant factors to pigments content under polluted areas. Their interaction also has a statistically significant effect on the content of the pigments. Finally, we concluded that Ulmus pumila and Larix sibirica are suitable to cultivate for reducing air pollution in urban areas based on our results. Зарим модлог ургамлын навчны пигментүүдийн агууламжид агаарын бохирдлын нөлөө Хураангуй. Хотжилт, үйлдвэрлэлжилтийн үйл ажиллагаанаас үүдэлтэйгээр өсөн нэмэгдэж буй агаарын бохирдол нь ургамлын физиологийн үйл ажиллагаанд сөргөөр нөлөөлдөг. Иймээс Улаанбаатар хотын ногоон байгууламж (агаарын бохирдолтой) болон Гачууртын шар хоолой (хяналт)-н орчимд ургаж буй дөрвөн зүйл модлог ургамал (Larix sibirica Ldb., Salix tenuifolia Turcz., Padus asiatica Kom., Ulmus pumila L.)-ын пигментүүд (хлорофилл а, хлорофилл b, нийт хлорофилл болон каротиноид)-ийн агууламжид агаарын бохирдол хэрхэн нөлөөлж буйг харьцуулан судлахын зэрэгцээ эдгээр ургамлууд агаарын бохирдолд хэр зэрэг тэсвэртэйг үнэлэх зорилгоор энэхүү туршилт судалгааны ажлыг хийж гүйцэтгэсэн. Энэхүү судалгааны үр дүнд хяналтын ба бохирдолдтой орчинд ургаж буй Padus asiatica-д хлорофилл а 376,69 мкг/г ба 301,27 мкг/г, хлорофилл b 118,80 мкг/г ба 109,79 мкг/г, нийт хлорофилл 381,45 мкг/г ба 305,66 мкг/г, нийт каротиноид 105,57 мкг/г ба 72,43 мкг/г, Ulmus pumila-д хлорофилл а 307.3 мкг/г ба 268.2 мкг/г, хлорофилл b 88.9 мкг/г ба 69.7 мкг/г, нийт хлорофилл 388.5 мкг/г ба 324 мкг/г, нийт каротиноид 88.1 мкг/г ба 79 мкг/г, Salix tenuifolia-д хлорофилл а 593.1 мкг/г ба 396.5 мкг/г, хлорофилл b 213,4 мкг/г ба 120,2 мкг/г, нийт хлорофилл 790,6 мкг/г ба 500 мкг/г, нийт каротиноид149,8 мкг/г ба 102,6 мкг/г тус тус байгааг тодорхойлсон. Судалгаанд хамрагдсан бүх ургамлуудын пигментийн агууламжид агаарын бохирдол хүчтэй нөлөө үзүүлж, тэдгээрийн пигментүүдийн агууламж ямагт буурч байгааг тогтоосон бөгөөд Salix tenuifolia-д пигментийн агууламж хамгийн их хувиар (36,8 %), Larix sibirica-д хамгийн бага хувиар (15%) бусад ургамлуудын хувьд дундажаар 20.3%-иар буурсан. U. pumila болон L. sibirica зэрэг ургамлын навчны пигментүүдийн агууламж агаарын бохирдолтой орчинд бусад ургамлуудтай харьцуулахад харьцангуй бага хувиар буурахын зэрэгцээ хлорофилл a/b-ийн харьцаа 3.4 байгаа нь эдгээр ургамлуудыг агаарын бохирдолтой хот суурин газрын ногоон байгууламжид тариалахад тохиромжтой бөгөөд агаарын бохирдолд тэсвэртэй ургамлууд болохыг харуулж байна. Түлхүүр үгс: ургамал, пигмент, хлорофилл, каротиноид, агаарын бохирдол