(untitled) (Mongolian Journal of Arts and Culture, 2025)
The “Four-petaled flower” is an unique representation spread across worldwide, exhibiting various symbolic meanings depending on the characteristics of those cultures, categorized into several general groups. In Mongolia, it has similarly found its own distinctive expression, becoming an element of culture and art from ancient times, and several archaeological and cultural heritage sites serve as examples. This representation contains the expression of an ancient, primary image, and it should be noted that it differs from modern imitative images and patterns. Research confirms that original images often originate from the internal components of the psyche. In the language of visual art, compositional representation is done on intersecting axes, namely vertical and horizontal straight lines. The primary representation formed by symmetrical division according to this axis is the four-petaled flower, which is connected to the representation of the Mandala structure. These originate from the circular image, which is the source of the image, with the four-petaled flower arising from it. The circular image, the central point, and symmetry create a pleasant sensation in the psyche and aesthetic understanding, which is connected to the mental structure due to the innate appreciation of symmetrical images releasing oxytocin, and these original images were analyzed by clarifying their aesthetic expression. “Дөрвөн дэлбээт цэцэг”-ийн дүрслэл дэх Мандала бүтэц (Археологийн олдворын жишээн дээр) Хураангуй: “Дөрвөн дэлбээт цэцэг” нь дэлхий даяар олон соёлд тархсан өвөрмөц дүрслэл бөгөөд тухайн соёлоос хамаарч янз бүрийн бэлгэдлийн утгаар илэрч байдаг. Утга, бэлгэдлийн хувьд ерөнхий хэд хэдэн категорид хамааруулах боломжтой. Монгол нутагт мөн адил өөрийн гэсэн онцлог тусгалаа олж эрт үеэс соёл, урлагийн бэлгэдэлт тэмдэг, дүрс болон ирсэн бөгөөд археологийн дурсгалаас жишээ болгон авч үзэв. Энэхүү дүрслэл нь эрт үеийн анхдагч дүрсийн хэллэгийг агуулсан бөгөөд орчин үеийн имитаци бүхий дүрс болон хээнээс ялгагдаж буйг дурдах хэрэгтэй. Эх үүтгэл дүрсүүд ихэвчлэн сэтгэцийн дотоод бүрдлээс эх авч илрэх боломжтой байдаг талаар судалгаа нотолж байна. Дүрслэх урлагийн хэллэгт огтолсон тэнхлэг болох босоо болон хэвтээ шулуун дээр зохиомжийн дүрслэл хийгддэг. Энэхүү тэнхлэгт зохируулан тэгш хэмийн хуваагдлаар үүсэх анхдагч дүрслэл нь дөрвөн дэлбээт цэцэг бөгөөд энэ нь Мандала бүтцийн дүрслэлтэй холбогдоно. Дүрсийн эх болох дугуй дүрснээс дөрвөн дэлбээт цэцэг үүсэх ба дугуй дүрс, төв цэг, тэгш хэмт тэнхлэг нь сэтгэцэд таатай мэдрэмж төрүүлж гоо зүйн ойлголтыг өдөөж байдаг. Бидний тархинд байгалиас заяасан төрмөл чадвар болох тэгш хэмт дүрсийг таашааж улмаар оксодицин дааврыг ялгаруулахад нөлөөлдгөөрөө, сэтгэцийн бүтэцтэй (ухамсар болон ухамсаргүйн түвшин) далд байдлаар холбогдож байгаа бөгөөд эдгээр эх дүрсийг тодруулан, гоо зүйн хэллэг бүхий судалгааг хийв. Түлхүүр үгс: сэтгэц, хамтын ухамсаргүй, Мандала, эх тэнхлэг, дугуй