(untitled) (Bulletin of the Institute of Chemistry and Chemical Technology, 2022)
To study any science and to master a certain profession, it is necessary to acquire the language and way of thinking of that science. Chemistry has its own language made up of chemical symbols, nomenclature, and terminology, it’s which serve as keys, methods, and tools for the study of chemistry. Therefore, in order to master any chemistry-based profession, it is necessary to fully acquire the chemical language, and the theory- methodology of teaching it are one of the issues that should be studied by chemistry teachers and researchers. This article presents the results of analyzing the content of chemistry textbooks for grades 6-11 according to the rubric developed using the scope of chemistry language content to be acquired by students in secondary schools. The rubric has a total of 18 criteria: 8 for chemical symbols, 4 for chemical terminology, and 6 for chemical nomenclature, and each criterion is evaluated using a 5-level rating scale. As a result of the research, the problem of chemical symbols was evaluated by 69.53%, the problem of chemical terminology was 59.37%, and the problem of chemical nomenclature was evaluated by 57.28%, which shows that it is necessary to improve the content of chemical language in textbooks according to the didactic principle of scientific language content. Химийн хэлний гүйцэтгэх үүрэг ач холбогдол: Сургуулийн химийн хэлний агуулгын судалгаа Хураангуй: Аливаа шинжлэх ухааныг судлах, тодорхой мэргэжлийг эзэмшихэд тухайн шинжлэх ухааны хэл, сэтгэлгээний арга барилыг сайтар эзэмшсэн байх шаардлагатай. Химийн шинжлэх ухаан нь химийн тэмдэг тэмдэглээ, нэршил, нэр томьёоноос бүтсэн өөрийн гэсэн хэлтэй бөгөөд энэ нь химийг судлах түлхүүр, арга, хэрэгсэл, хэрэглэгдэхүүн болдог. Иймээс хими суурьтай аливаа мэргэжлийг эзэмшихийн тулд химийн шинжлэх ухааны хэл буюу химийн хэлний бичиг үсгийн боловсролд бүрэн тайлагдах, түүнийг эзэмшүүлэх онол, арга зүйн асуудал нь химийн багш, судлаачдын судалбал зохих асуудлуудын нэг болж байна. Энэхүү өгүүллээр ерөнхий боловсролын сургуулийн хэмжээнд сурагчдын эзэмшсэн байх химийн хэлний агуулгын хүрээг тогтоож түүнийг шалгуур болгон боловсруулсан рубрикийн дагуу 6-11-р ангийн химийн сурах бичгийн агуулгад хийсэн анализын үр дүнг танилцуулж байна. Рубрик нь химийн тэмдэглэгээний 8, химийн нэр томьёоны 4, химийн нэршлийн 6 нийт 18 шалгууртай бөгөөд шалгуур тус бүрийг 5 түвшний үнэлгээний хэмжээс (rating scale) ашиглан үнэлсэн. Судалгааны үр дүнд химийн тэмдэглэгээний асуудал 69.53%, химийн нэр томьёоны асуудал 59.37%, химийн нэршлийн асуудал 57.28% -тай тус тус үнэлэгдсэн нь шинжлэх ухааны хэлний агуулгад тавигдах дидактик зарчмын дагуу сурах бичгүүд дэх химийн хэлний агуулгыг сайжруулах шаардлагатай болохыг харуулж байна. Түлхүүр үг: Химийн хэл, сургуулийн химийн хэл, шинжлэх ухааны хэл